Navoiy viloyati Nurota tumanida asr bilan yuzlashgan tabarruk onaxon yashaydilar. Adiz momo Rahimova 1924 yilning 15 oktyabrida Navoiy viloyatining Nurota tumanida tug'ilganlar. Adiz momo tumandagi 4-sonli maktabda boshlang'ich ta'lim olganlar.
Ikkinchi jahon urushi boshlanganida endigina 17 yoshga kirgan qiz edilar. Front ortidagi barcha og'ir ishlar, urushga ketgan erkaklar bajaradigan yumushlarning hammasi qariyalar, ayollar va yosh bolalar zimmasiga tushgan edi o'shanda. Yer haydash, urug' ekish, dehqonchilik va chorvachilik kabi yumushlarning barini uddalash qiyin kechardi, ammo urush tezroq tugashi uchun g'alabaga bo'lgan ishonch ularni harakat qilishga undardi. Borgan sari og'irlashib borayotgan hayot, urushdan kelayotgan to'xtovsiz qoraxatlar odamlarni ruhan tushkunlikka tushirar, ammo qalbdagi vatanparvarlik tufayli qaytadan oyoqqa qalqardilar. Nihoyat, uzoq kutilgan kunlar keldi, urush tugadi. Buyuk G'alaba qo'lga kiritildi. Omon qolgan jangchilar, yarador bo'lganlar, yo oyoq, yo qo'lidan ajrab, nogiron bo'lib qolganlar birin-ketin yurtga qayta boshladilar.
Hayot asta-sekin o'z iziga tushib, ishlar yengillasha boshladi. Odamlarda hayotni yangidan boshlash, turmush sharoitlarini yaxshilash istagi paydo bo'ldi. Urushda qahramonlik ko'rsatib, ko'ksini ordenu medallar bezagan, qadamlari shaxdam, so'zlari o'ktam yigit — Alidan kelgan sovchiga uydagilari rozilik bildirishdi. Nurota tumani dasht va qir-adirli bo'lganligi sababli, chorvachilikka ixtisoslashtirilgan edi. Sobiq jangchiga jamoa xo'jaligi chorvasining bosh cho'ponligini topshirishadi. Ishchi kuchi oz, qishloq xo'jaligining boshqa sohalariga ham odam kerakligidan bosh cho'pon bo'lib tayinlangan Ali turmush o'rtog'i Adizbonuni o'ziga yordamchi qilib dashtga olib ketdi. Shundan keyin onaxon butun umrini Nurota kengliklarida qo'y-qo'zi boqish bilan o'tkazganlar. Farzandlari tug'ilganda ham daladan beri kelmaganlar. O'tovda yashab, bolalarini ham o'sha yerda tarbiyalaganlar.
— Inson o'zi bajarayotgan yumushini sevsa, chin dildan bajaradi, shu kasbidan baraka topadi. Bu kasbning mashaqqatini cho'ponlik qilganlar yaxshi biladi, — deydilar onaxon o'z xotiralari bilan o'rtoqlasharkanlar. — Qattiq sovuqlarda qo'zilagan qo'yning bolasini sovuq urmasin, deb o'zimiz yashaydigan o'tovga olib kirib yotardik. Qahraton sovuqda hatto itlar ham o'zini panaga urardi. Shunday paytlarda qo'y-qo'zilarni to'satdan otarga hujum qilib qoladigan bo'rilardan himoya qilish uchun miltiq ko'tarib, qo'rani aylanib yurardik. Lekin o'ziga yarasha gashti ham bor. Quyosh chiqishini tepalikdan turib kuzatish, bahorda ilk ochilgan gullarni ko'rish, cheksiz kengliklar zavqini his qilish…
Mendan doim uzoq umr ko'rish sirini so'rashadi. Butun umrim davomida dalalarda, toza havoda yashaganim, tinmay harakatda bo'lganim, shu bilan birga, tabiiy ne'matlar — sut, qatiq, qaymoqni ko'p iste'mol qilganim uchun, deb javob beraman. Balki vaqtimni, asosan, odamlardan uzoqda o'tkazganim, bekorchi gaplarga, g'iybatu janjalga vaqtim bo'lmaganligi sababli, ya'nikim bo'lar-bo'lmas narsalarni o'ylab, siqilmaganligim uchundir…
Onaxonning hayoti va faoliyati o'z turmush o'rtog'i bilan birgalikda yetti nafar farzandga bosh bo'lib, yigirma ikki nafar nabira, qirq uch nafar evara hamda to'qqiz nafar chevaradan iborat sulolaga asos solgani bilan ham e'tiborga loyiqdir. Farzandlari ham el-yurt xizmatida bo'lib, bugungi kunda barchalari nafaqaga chiqqanlar. Hozirda keksalik gashtini surmoqdalar. Farzandu nabira-evaralarning har kuni tongda birinchi qiladigan ishlari — tabarruk onaxonni ziyorat qilib, duosini olish bo'ladi. Keyin esa ko'ngil xotirjamligi bilan boshqa ishga unnaydilar.
Ha, bunday baxtni, aslida, barchamiz orzu qilamiz. Unga erishish uchun esa mana shunday tabarruk onaxonu otaxonlardan ibrat olishimiz, halol yashab, vijdonan mehnat qilish, el-yurt hamda Vatanga foyda keltirishimiz shart va zarurdir.
Asolat AHMADQULOVA,
“Nuroniy” muxbiri.