yoxud buvijonim haqida xotiralarim…
Muhabbat hoji buvimizning olamdan o'tganlariga 4 yil bo'ladi. Aslida ular eng katta ammam, ammo biz uchun buvimizdek mehribonimiz edi. Hammamizning kamol topishimizda buvimning aslo o'rnini to'ldirib bo'lmaydigan mehr-muhabbatlari bor edi.
Bosh farzand bo'lganligi uchun ota-onadan keyin butun mas'uliyat Muhabbatxon buvimning zimmasiga tushgan. Ota-onadan ayrilgani yetmaganday, yakka-yu yolg'iz farzandi, ko'zining nuri, qalbining qo'ri — o'g'lidan judo bo'lgan buvim garchi taqdirning beshafqat gurzisidan bir muddat esankirasa-da, hushini yo'qotmadi, tezda o'zini qo'lga oldi. Yetmagandek turmushi ham ko'ngildagidek kechmadi.
Turmush tarozisining pallasi baribir ota-onasiz qolgan, katta opasiga suyangan va unga umid, ishonch ko'zlari bilan boqib turgan jigarlari sari bosdi. Axir, ukalari, singillarini joy-joyiga qo'yishi kerak edi. Ukalari-yu singillariga ham ota, ham ona bo'lib qolgan buvim qariyb qirq yil o'qituvchilik qildi.
Bu yillar davomida taqdir buvimni kuchli sinov bilan imtihon qilgandi. Xayrullaxon ismli bitta-yu bitta o'g'li bo'lib, nihoyatda kelishgan yigit edi. Karate bilan shug'ullanar epchil, chapdast, haqiqiy sportchi kamtar, samimiy, do'stlariga, yaqinlariga jonini beradigan mard o'g'lon edi rahmatli. Yaratgan egam uni ayni kuchga to'lgan, navqiron vaqtida huzuriga chorlab oldi. Jarohati oqibatida kelgan dard sabab bu yorug' dunyoni tark etdi…
Jigarbandini tupoqqa topshirgan buvim bor irodasini jamlab, o'zini yaqinlari va el-yurtning xizmatiga baxsh etdi. Pensiyaga chiqqanda ham yosh avlod ta'lim-tarbiyasiga mas'ullikni tark etmadi. “Men necha yil o'qituvchilik qildim, bo'ldi, shu ishlarimning o'zi ham yetadi”, demasdan mahalla-ko'yning, yurtning vijdoniga aylanib bordi. Qur'on va Hadis ilmi saboqlarini oldi. Buvimni qishloqning otinoyisi etib tayinlashdi. Avval oilada, keyinroq yaqinlarning issiq-sovuq ma'rakalarida aholiga, yoshlarga, ayniqsa, xotin-qizlarga ilm-ma'rifat sabog'ini o'rgatadigan buvimni so'rab keladigan, ilmidan, ziyosidan foydalanib, duosini oladigan insonlar ko'paydi.
Buvimning alohida xonasi bor edi. Yorug' va shinam bo'lib, undan o'zgacha bir nur taralib turardi. Uzun xontaxta. Uning atrofida gulli ko'rpachalar solingan. Devorlarga qizil baxmal yostiqlar suyab qo'yilgan. Xontaxta ustidagi vazalarga yong'oq, pista, mayizdan tortib, barcha mevalar solingan, mehmonlar uchun muntazir turardi. Bu xonadan kecha-kunduz mehmon arimasdi. Kim buvimdan maslahat, kim esa duo olgani kelardi…
Siymosida o'zgalar, ayniqsa, jigarlari uchun borini fido qilgan jafokash ona, opa siymosini ko'raman. Kechagiday esimda. Bir kuni mahalla masjididan: “Hajga sizning navbatingiz keldi, harakatingizni qilsangiz bo'ladi!” deyishganiga guvoh bo'ldim. Buvim o'ychan, xuddi to'ng'ich bolasiga so'ylaganday gapirdilar:
— Bolam, ko'rib turibsan. Dadang kenja ukam bo'lishiga qaramay, xuddi bolamday katta bo'ldi. Onamning mehriga, otamning diydoriga to'ymadi. Bolam, bo'tam, qilib katta qildim uni. Endi u buyrak operatsiyasini boshidan o'tkazishi kerak. Ukam mana shunday holatda turganda, men qanday qilib Hajga bora olaman? Yaxshisi, ana shu yiqqan pulimni ukamning operatsiyasiga sarflayman…
Shunday bo'ldi. Buvim hajga borish uchun yiqqan pulini dadamning operatsiyasiga sarfladi. Yillar o'tdi. Yana shunday imkon keldi. Bir kuni uyga masjidning muazzini Murodjon hoji aka keldi. U ham buvimga o'g'il tutingan, duolarini olgan baxtiyor farzandlardan biri edi. Qarangki, u ham buvimizni Haj ibodatiga borishlarini duolarida so'rab yurgan ekan. Avvalo, Allohning marhamati va shu insonning tashabbusi bilan buvimiz davlatimiz tomonidan imtiyozli ravishda umra ziyoratiga boradigan bo'ldilar. O'shanda buvimning yuz-ko'zlaridagi quvonchni ko'rsangiz edi. Men bu holatni mohir yozuvchi yoki musavvir bo'lgan taqdirimda ham tasvirlab berolmagan bo'lardim. Shu tariqa buvimizni umra ziyoratiga kuzatdik. Buvim ziyoratdan yanada nurga to'lib qaytdilar.
Ertalab ishga ketayotganimda, buvimning mayin ovozda qur'on o'qiyotgan ovozlarini eshitaman. Ketishga hozirlangan biz, nevaralarni, asta qiroatdan to'xtab, duo qiladilar “Pullaring bormi?” deb so'raydilar. Biz esa pulimiz bo'lsa ham, bersalar olaveramiz, chunki buvimizniki — tabarruk. So'zga chechan kenjatoyimiz Saida'zamxon esa ba'zan puli tugab qolsa, erkalanib so'z o'yini qiladi: “Buvijon, “mehr” kerak!”. Buvimiz kuladilar-da, ukamning peshonasidan o'padilar va “Mehr ham bor bo'lsin-da”, deb qo'yadilar.
Ishdan kech qaytgan vaqtimda, hatto uzun tunlari ham buvim uxlamas, kechalarni bedor o'tkazib, qur'on tilovatida, ibodatda, duoda bo'lardilar. Buvim nafaqat farzandu nabiralari, balki butun yurtimiz, zaminimizga tinchlik-omonlik, insonlarga baxtu saodat so'rardilar.
Daryo suvining chanqog'ini undan uzoqlashganingda bilarkansan. Biz ham buvimizning hayotligida ularning bag'rida erkalanib, mehridan yashnab, go'yoki ular o'lmaydilar, har doim biz bilan birga, deb yurarkanmiz. Qandli diabet dardi oxiri buvimizni yiqitdi. Buvimiz bu vaqtda Qur'oni karimni nechanchi martadir xatm qilib, tugallash arafasida edilar…
Hoji buvimiz olamdan o'tganlarida hovliga odam sig'madi, janozaga jam bo'lganlar ko'chalarga ham chiqib ketdi. Shunda bildimki, buvimiz bitta bizga emas, butun Xalqobod qishlog'i, butun Yangiyo'l tumaniga ona-yu buvi ekanlar.
Qishlog'u tumanda buvimizning shogirdlari son-sanoqsiz, ular hamisha ustozlari haqiga duoi salom yo'llaydilar. Tumandagi ko'plab otinoyilar, nuroniy onaxonlar Muhabbat hoji buvimizning shogirdlari, hech bo'lmasa, bir marta beg'araz dakkisi-yu dashnomlarini eshitganlar, desak, xato qilmagan bo'lamiz.
Buvimni eslasam nur taralib, kulib turgan chehralari ko'z oldimga keladi. Ular toza qalb bilan, hammaga yaxshiliklar ilinib yashadilar. Ularning hikmatga to'la saboqlari, ibratli o'gitlari bilan umrimiz ziynatli o'tmoqda.
Said KAMOL,
Yangiyo'l tumani.