Taniqli tarixchi olim Sulaymon Inoyatovni xotirlab…
Inson hayotida yillar shunchaki vaqt o'lchovi emas, balki qalbga muhrlangan xotiralar silsilasidir. Tarix fanlari doktori, professor Sulaymon Inoyatov bilan kechirilgan oltmish to'rt yil ana shunday ma'noli va barakali umr yo'li bo'ldi. Bu yillar oilamiz uchun nafaqat turmush, balki ma'rifat va insonparvarlik maktabi ham edi. U kishi bilan bosib o'tilgan har bir kun bugun xotiralarimda nurli bir sahifa bo'lib yashamoqda.
Sulaymon Inoyatov 1938 yil 12 mart kuni Shexon qishlog'ida Inoyatxo'ja Atoullayev (1890-1987) va Supiya Inoyatova (1900-1983) oilasida tug'ilgan. Oilaning kelib chiqishi Buxorodagi mashhur Xo'jayevlar sulolasiga borib taqaladi.
Maktab ta'limidan so'ng 1956-1961 yillarda Buxoro davlat pedagogika institutida tarix-filologiya fakultetini tamomlagan. 1966-1969 yillarda Alisher Navoiy nomidagi Samarqand davlat universiteti aspiranturasida o'qib, 1969 yil 9 oktyabrda Toshkent davlat universiteti tarix fakultetidagi Ilmiy kengashda tarix fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun dissertatsiya yoqlagan.
Umr yo'ldoshim yuksak aql-zakovat sohibi edilar. Ularning fikrlash tarzi, mulohazalari va hayotga munosabati atrofdagilarni ham o'ylashga, izlanishga undardi. Nozik didli, kamtar va bag'rikeng inson sifatida el orasida alohida hurmat qozongan edilar. Men sabrni, odamlarni qadrlashni va ilmga sadoqatni, avvalo, u kishidan o'rgandim. Farzandlarimiz uchun mehribon va mas'uliyatli ota bo'ldilar. Ular farzandlarining chuqur bilimli, halol, Vatanga naf keltiradigan insonlar bo'lib kamol topishi uchun bor kuch va imkoniyatlarini safarbar etdilar.
Oilamizda kitobga muhabbat, mehnatga hurmat va yurtga sadoqat tuyg'usi aynan turmush o'rtog'im yaratgan muhitda shakllandi. Shuning uchun ham farzandlarimiz, nevaralarimiz bugun o'z yo'lini topgan, el xizmatiga intiluvchi insonlar bo'lib yetishdi. Garchi Shuhratjonim hamda Lolaxonim biz bilan hamnafas bo'lmasa-da, ularning ezgu amallari tildan-tilga ko'chib yuribdi.
Professorning hayoti ilm bilan chambarchas bog'liq edi. U kishi tarix ilmining mashaqqatli yo'lida zahmatli mehnat qildilar.
Ko'plab tadqiqotlar, maqolalar va ilmiy ishlar orqali milliy tariximiz xazinasiga munosib hissa qo'shdilar. Ustozning ma'ruzalarini tinglagan talabalar bugun ham u kishining fikrlarini eslaydilar.
Shogirdlari uchun daryodil ustoz edilar. Turmush o'rtog'im yoshlarga ishonar, ularni ruhlantirar va har bir iqtidor egasini qo'llab-quvvatlashga harakat qilar edilar. Hayot esa ba'zan eng aziz insonlarni og'ir sinovlar bilan imtihon qiladi. Sulaymon aka og'ir dard bilan yetti oy davomida kurashdilar. Bu kunlar oilamiz uchun g'oyat og'ir va iztirobli davr bo'ldi. Shunday bo'lsa-da, do'stlari, hamkasblari va shogirdlarining mehri bizga katta tasalli berdi.
Afsuski, og'ir dard 2024 yil 21 oktyabr kuni turmush o'rtog'imni hayotdan olib ketdi. O'sha kun faqat oilamiz uchun emas, balki u kishini tanigan ko'plab insonlar uchun ham katta yo'qotish bo'ldi.
Haqiqiy olim va yaxshi inson Sulaymon Inoyatovdan boy ilmiy va ma'naviy meros qoldi. Ularning kitoblari, ilmiy qarashlari va ezgu amallari kelajak avlodlarga xizmat qilishda davom etsa, ajabmas. Eng muhimi, u kishidan inson qalbini yoritadigan yaxshiliklar qoldi.
Roza AHTAMOVA,
mehnat faxriysi.