IХ асрда яшаган Муҳаммад, Аҳмад ва Ҳасан ибн Мусо исмли ака-ука алломалар ўзларининг муҳандислик, математика ва астрономиядаги изланишлари натижасида бугунги кундаги замонавий автоматика ва робототехниканинг илк асосларини яратишган дейиш мумкин. Илм-фан оламида инқилобий из қолдирган буюк олимларнинг ихтиролари “Китоб ал-Ҳиял” (“Ақлли асбоблар китоби”) асарида ўз аксини топган.
Уларнинг машҳур ихтиролари қуйидагилар бўлган:
– Ўз-ўзидан очилувчи эшиклар — ҳаво босими ва гидравлика асосида ишлайдиган механизм. Масжид эшиклари автоматик тарзда очилиб-ёпиларди.
– Сув билан ишлайдиган автоматик чойнак — белгиланган вақтда иссиқ сув қуйиб берадиган қурилма. Бу дастурлаштирилган хизмат механизмининг илк кўриниши эди.
– Кодланган хавфсизлик қулф тизими — фақат махсус комбинация билан очиладиган қулфлар, хавфсизлик механизмларининг бошланғич намунаси.
– Ўлчовли сузувчи шамлар — муайян вақтдан кейин сигнал берадиган шамлар. Бу қурилмалар вақт ўлчашда инновацион ёндашув эди.
– Механик мусиқачилар ва хизматкорлар — сув босими билан ҳаракатга келувчи, белгиланадиган ҳаракатларни бажара оладиган илк “робот”лар.