IX asrda yaşagan Muhammad, Ahmad va Hasan ibn Muso ismli aka-uka allomalar özlarining muhandislik, matematika va astronomiyadagi izlanişlari natijasida bugungi kundagi zamonaviy avtomatika va robototexnikaning ilk asoslarini yaratişgan deyiş mumkin. Ilm-fan olamida inqilobiy iz qoldirgan buyuk olimlarning ixtirolari “Kitob al-Hiyal” (“Aqlli asboblar kitobi”) asarida öz aksini topgan.
Ularning maşhur ixtirolari quyidagilar bölgan:
– Öz-özidan oçiluvçi eşiklar — havo bosimi va gidravlika asosida işlaydigan mexanizm. Masjid eşiklari avtomatik tarzda oçilib-yopilardi.
– Suv bilan işlaydigan avtomatik çoynak — belgilangan vaqtda issiq suv quyib beradigan qurilma. Bu dasturlaştirilgan xizmat mexanizmining ilk körinişi edi.
– Kodlangan xavfsizlik qulf tizimi — faqat maxsus kombinatsiya bilan oçiladigan qulflar, xavfsizlik mexanizmlarining boşlanğiç namunasi.
– Ölçovli suzuvçi şamlar — muayyan vaqtdan keyin signal beradigan şamlar. Bu qurilmalar vaqt ölçaşda innovatsion yondaşuv edi.
– Mexanik musiqaçilar va xizmatkorlar — suv bosimi bilan harakatga keluvçi, belgilanadigan harakatlarni bajara oladigan ilk “robot”lar.