Oilalardagi janjalli Holatlar, ajrimlarning asl sabablarini o'rganish jarayonida, zamon, davr o'zgarishi barobarida, yashash tarzimiz, shu bilan birga, qarashlar ham o'zgarganligini sezish mumkin…
Bundan 20 yoki 30 yil oldingi “teraklar” qirqilib ketganligi, kechagi kunlar bugungi kunlarga aslo to'g'ri kelmasligi, biz, keksalar, to'g'rirog'i, qaynota-yu qaynonalar mavjud vaziyatni to'g'ri tushunishimiz lozimligi, yoshlarga faqat sharoit emas, imkoniyatlar ham yaratib berishimiz zarurligi — oila tinchligi hamda farovonligining muhim omili ekanligi hech kimga sir bo'lmay qoldi…
Yoshlar, yosh oilalar bilan suhbatlashganimda, shunga amin bo'ldimki, ko'pdan-ko'p oilalardagi janjallarda onalar bilvosita yoki bevosita sababchi bo'lib qolishyapti. “Qanaqasiga, qaysi ona bolasining uyini, tinchini buzishi mumkin?!” degan haqli savol tug'iladi. Javob esa oddiy: biz, onalar o'g'il yoki qizimizni birinchi galda oilaga tayyorlashimiz, biror kasb yoki hunar egasi qilishimiz, farzandimizni mustaqil fikrlash darajasida tarbiyalashimiz zarur.
Shu bilan birga, zamonga qarab, fikrimizni o'zgartirishimiz g'oyat zarur. “Bizning davrimizda…”, “Bizning kelinligimizda…”, “Men yoshligimda…”, “Biz ham kelin edik, biz ham bolalik bo'lgan edik”, — degan ibora-yu qarashlarni mutlaqo lug'atimizdan chiqarib tashlashga to'g'ri keladi.
Oila faqat sabru chidam maskani emas, osoyishtalik, xotirjamlik barq urib turgan halovat oshyoni bo'lishi kerak. Yosh niholdek kelin u yerda yayrab-yashnasin. Yegani o'ziga yuqsin.
To'g'ri, turmushda sabr qilish kerak, ammo turli jabr va zulm, nohaqliklarga chidab yashash shart degani emas-da, axir.
Rohat bilan toqatning farqi bo'lganidek, sabr bilan chidamning ham osmon bilan yercha farqi bor.
Hozir nima ish bor, kirni mashina yuvsa, uyni mashina tozalasa, deymiz. Lekin 4 ta mehmon kelsa, 40 ta idish chiqishini hisobga olmaymiz. Ilgari aka-uka, opa-singil bitta kosadan ovqat ichardi. Shaxsan o'zimiz xuddi shunday katta bo'lganmiz. Hozir hatto bir yashar bolaga ham uchta idish tutiladi. Ilgarilari bir mahal qozon osilardi. Hozir esa 3 mahal ovqat qilinadi. Shunga yarasha tashvish, idish-tovoq deganday. Avvallari hamma bola bitta ko'rpada yotardi. Hozir esa odamdan ham to'shak ko'p, undan ham yig'ishtirilishi lozim bo'lgan xonalar ko'p. Ilgari hovliga suv sepib supurilardi, hozir esa hovlilar yuviladi. Ilgarilari turli salat va pishiriqlar tayyorlanmas, har safar ovqatlanayotganda ustma-ust noz-ne'matlar dasturxonga tortilmasdi. Hozir-chi, salat va pishriqlarni tayyorlashning o'ziga bir dunyo vaqt sarflaymiz va ularni to'q qoringa yeyish uchun dasturxonga tortamiz.
Ilgarilari qaynonalar uyda o'tirardi, kelinlarga eng yaqin yordamchi, ko'makchi edi. Uzr-ku, hozirgi qaynonalar choyxona, gap-gashtakdan bo'shashmaydi. Avvallari qaynonalar oilada “advokat” edi. Har bir ishda kelinlarining yonini olib turishardi. Hozir esa ayrim oilalarda ular faqat “qoralovchi”.
Ilgari bolalar otadan hamma narsada maslahat, izn so'rardi, undan o'tib o'zboshimchalik bilan bir ishni qilishga andisha qilardi. Chunki otalar bir so'zli, “zarda”li kishilar edi. Hozir esa unday emas. Yanada taassufli joyi shuki, ko'pchilik yigitlarda mas'uliyatning yo'qligi, oila boshqaruvida “onasining etagidan tutib olgani”, hatto uyalmay onasi va xotini o'rtasida gap tashuvchiga aylanib qolayotganligi inson ta'bini xira qiladi.
Bu fikrlarim bilan yoshlar beayb demoqchi ham emasman. Ammo yoshlar bamisoli yangi nihol, nozik bir novda. Ularni qarsillatib sindirish emas, avaylab egish zarur.
“Zamon senga boqmasa, sen zamonga boq”, degan donishlar. Biz, onalar, ayollar bugungi eng go'zal davrda, farovon zamonda yashar ekanmiz, taraqqiyotdan orqadan qolmay, o'zimizni isloh qilishimiz, qadimgi onalarimiz kabi keng fe'limiz, fahmu farosatimiz, bilimimiz va tajribamizni ishga solib, zamonaviylashishimiz kerak. Zero, farzandu nabiralarimiz baxtu kamoli, ularning xotirjam va totuv oilada unib-o'sishlari biz, kattalarga bog'liq.
Nodira Bo'stonova,
Zarbdor tumani
“Toshkesgan” MFY
faol nuroniysi.