yoxud Uychilik va Chortoqlik nuroniylar faoliyatiga bir nazar
“Uychi tajribasi” bardavom…
Shimoldan Tyan-Shan, janubdan Hisor — Oloy tog' tizmalari bilan o'ralgan Farg'ona vodiysida joylashgan Namangan viloyati havosi musaffo, tabiati so'lim go'shalardan hisoblanadi. Viloyatning Uychi hamda Chortoq tumanlariga bu galgi safarimiz Namangan shahrida o'tkazilayotgan 65-Xalqaro gullar festivali kunlariga to'g'ri keldi. Shaharga kirib borar ekanmiz, yo'llarning gavjumligi, chor-atrofning gulga burkanganligidan hayratga tushdik.
Safarimizning birinchi kuni Uychi tumanida bo'ldik. Tuman hokimligida bizni “Nuroniy” jamg'armasi tuman bo'limi raisi, viloyat Kengashi deputati Tohirjon Ismatillayev kutib oldilar.
— Nuroniylarimiz juda faol, — deydi Tohirjon Ismatillayev mamnunlik bilan. — Ular hurmatli Yurtboshimizning g'amxo'rliklari va bildirgan yuksak ishonchlaridan ruhlanib, bir lahza bo'lsa-da, bekor turmaydilar. Mahallalarda, xonadonlarda, muassasalarda bo'lib, el-yurt tashvishi bilan yashamoqdalar. Tumanimiz hokimi, tuman Kengashi deputati Muzaffar Abdullayevning biz, nuroniylarga hurmati juda baland. Nuroniylarimiz ham har bir sohada faol ishtirok etib, yangi-yangi tashabbuslarni ilgari surishmoqda. Bu tashabbuslar, o'z navbatida, “Uychi tajribasi” sifatida e'tirof etilmoqda.
“Nuroniylar maskani” hamda “Nuroniylar choyxonasi” shundoqqina hokimiyatning yonida joylashgan ekan. Maskanda kattagina shinam zal. Zalning chap tarafida mo''jazgina kutubxona bo'lib, unda bugunning mashhur kitoblari, gazeta va jurnallar taxlamlari jamlangan. Maskandagi hamma xonalar gavjum. Bir-ikki nuroniy kitob varaqlab, mutolaa bilan mashg'ul. Uch-to'rt nuroniy shaxmat-shashka o'ynayapti. Uch-to'rtta faxriylar trenajer zalida shug'ullanishmoqda. Bir guruh nuroniylar choyxona yonidagi so'rida gurunglashib, amalga oshirilgan ishlarni o'zaro muhokama qilib, tajriba almashishmoqda.
Darvoqe, hash-pash deguncha 2026 yilning 1-yarmi ham yakuniga yetdi. Ayni kunlarda faol nuroniylar o'z hisobotlarini topshirayotgan ekanlar.
— Joriy yilning birinchi yarmi nuroniylarimiz uchun ancha barakali bo'ldi, — deydi Tohirjon Ismatillayev. — Tumanda 53 ta MFY faoliyat yuritadi. Aholi soni 242 ming nafardan ziyod. Shundan 20 ming 690 nafar mehnat faxriysi istiqomat qiladi. Nuroniylar islohotlar jarayonlarida faol ishtirok etib, oilalarni kambag'allikdan chiqarish, yoshlarni kasb-hunarga yo'naltirish, aholi farovonligini ta'minlashda jonbozlik ko'rsatib kelmoqdalar. Raqamlarga to'xtaladigan bo'lsak, faol nuroniylarga biriktirilgan 723 ta kambag'al oilaning 294 tasiga 2 kishilik 297 ta parta hamda 594 ta stul yetkazib berildi. Shu bilan birga, xonadonlarda istiqomat qilayotgan 567 nafar oila farzandlariga sport kiyim-boshlari tarqatilib, ularning ta'lim olishi va sport bilan shug'ullanishi uchun munosib sharoitlar yaratildi.
Tumandagi “Qahramon” mahallasi Elatan ko'chasi 7-uyda yashovchi Mirzaahmedovlar oilasida o'tkazilgan “Qo'sha qarish saodati” tadbiri yoshlarga chinakam ibrat namunasi bo'ldi. Mirzaahmedov Nurmuhammad ota hamda Mirzaahmedova Ma'sudaxon onalar ellik ikki yildirki, bir-birlariga yelkadoshu suyanchiq bo'lib, oila atalmish muqaddas qo'rg'onni asrab-avaylab kelayotirlar. Ular to'rt qiz, ikki o'g'ilni kamol toptirib, hozirda 19 nevara, 5 chevaraning buvasi va buvisiga aylanganlar. “Faxriylar — faxrimiz” mavzusida o'tkaziladigan tadbirlar doirasida “Muborak” mahallasining “Nurli ziyo” ko'chasida istiqomat qiluvchi, tabarruk 96 yoshni qarshi olgan Santalat aya Jo'rayevaga ham ehtirom ko'rsatildi. Onaxon 12 nafar farzandni mehr bilan tarbiyalab, ularni halollik, mehnatsevarlik va insonparvarlik ruhida kamolga yetkazgan. Bugungi kunda 50 nabira-yu 30 chevara, 16 nafar evaraning mehribon buvijonisi bo'lib, el-yurtni duo qilib kelmoqdalar.
“Sog'lom jamiyat –— kuchli davlat” shiori ostida O'zbekiston XDP Uychi tuman kengashi hamda “Nuroniy” jamg'armasi tuman bo'limi hamkorligida tashkil qilingan tadbirlar doirasida Respublika endokrinologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi va tuman tibbiyot birlashmasi tomonidan “Bog' ko'cha” mahallasi hududidagi 31-oilaviy poliklinikada bir guruh nuroniylar bepul tibbiy ko'rikdan o'tkazildi.
Yoshlarni vatanparvarlik va ona yurtga muhabbat, milliy qadriyat va an'analarimizga hurmat ruhida tarbiyalash maqsadida o'tkazilayotgan “Uch avlod uchrashuvi” tadbirlari ham o'ziga xos ibrat, ma'no-mazmun kasb etmoqda. Bunday tadbirlarda mehnat faxriylari Abdulboqi ota Qozoqov, Marg'ubaxon aya Umrzoqova hamda Dilorom aya To'raboyeva kabi faxriylar yoshlarga, chin ma'noda, ibrat va namuna bo'lishmoqda.
“G'ayrat” mahallasida yashovchi 101 yoshli Halchaxon aya G'oziyeva, “Shaftoli” mahallasida istiqomat qiluvchi 106 yoshli Fotimaxon aya Qo'chqorova xonadoniga tashrif buyurgan mutasaddilar va yosh avlod vakillari onaxonlarning oltinga teng o'gitlari va nurga to'lgan duolaridan bahramand bo'ldilar.
Payshanba — “Yoshlar kuni” tadbirlariga tumanning faol nuroniylari alohida e'tibor qaratadilar. E'tiborlisi, navbatdagi “Zakovat” intellektual o'yini bu safar noan'anaviy kechdi. Ya'ni unda nuroniy va yoshlardan iborat jamoalar o'zaro bahsga kirishishdi. Masalan, bitta jamoada nuroniylar ham, yoshlar ham bor. Bundan anglashiladiki, hamma joyda, har vaqt, hamma sohada, barcha masalada keksa va yosh avlod vakillari o'zaro birlashar ekan, har qanday ezgu maqsad va sa'y-harakat muvaffaqiyatli amalga oshadi.
Tumandagi “Bog' ko'cha” MFY “Keksalar maslahati” guruhi raisi, faol nuroniy, “Bir nuroniy — o'n yoshga mas'ul” ko'rik-tanlovining 2025 yil Respublika bosqichi g'olibi Saidaxon aya Ubaydullayevani nafaqat tumanda, balki viloyatu respublikada ham yaxshi tanishadi. “Bog' ko'cha” mahallasida 848 ta xonadon bo'lib, 4685 nafar aholi istiqomat qiladi. Muhtaram Yurtboshimizning 2023 yil 11 martdagi “Keksa avlod vakillarini har tomonlama qo'llab-quvvatlash hamda ularning ijtimoiy faolligini oshirishga doir qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida”gi 92-sonli qarori ijrosini ta'minlash maqsadida, mahallada ibratli ishlar amalga oshirib kelinmoqda. Saidaxon aya bunday tashabbuslarda oldingi saflarda bo'lib, nuroniylar bilan hamjihatlikda ezgu ishlarga kamarbasta bo'lmoqdalar.
Mahallada “Bir nuroniy — o'n yoshga mas'ul” loyihasi doirasida obro'-e'tiborli, hayotiy tajribaga ega 15 nafardan iborat keksalar guruhi faoliyat olib bormoqda. Ular mahallada ijtimoiy-ma'naviy muhitni sog'lomlashtirish, sog'lom turmush tarzini qaror toptirish, tibbiy madaniyatni yuksaltirish, aholi salomatligini mustahkamlash, oilaviy ajrimlarning oldini olish, qizlar tarbiyasi bilan shug'ullanish, ularni turmushga tayyorlash, yoshlarni ish bilan ta'minlash, kambag'allikni qisqartirish va yana qator vazifalarni hamjihatlikda, “mahalla yettiligi” bilan hamkorlikda hal etib kelishmoqda.
— Yoshlar bilan ishlash, bir qarashda, oddiy va osondek tuyuladi, — deydi Saidaxon aya. — Ammo shuni ham unutmaslik kerakki, ushbu yo'nalishda yo'l qo'yilgan arzimas xato kelgusida ulkan yo'qotishlarga olib keladi. Shu sababli har lahzada hushyor va ziyrak, e'tiborli bo'lishimiz darkor. Bizga ishonib topshirilgan yoshlarning kelajak taqdirini ezgulik sari burish, ularni kasb-hunarli etib tarbiyalash, mustaqil hayotga yo'llab, saodatli oilaning sohib va sohibalariga aylanishlari uchun barcha imkoniyatlarimizni ishga solishimiz shart va zarur.
Ha, uychilik faol nuroniylar ana shunday ezgu maqsad bilan oqilona sa'y-harakatlarda davom etmoqdalar.
Yangilanib borayotgan Chortoq
Safarimizning ikkinchi kuni Chortoq tumanida bo'ldik. “Nuroniy” jamg'armasi tuman bo'limi raisi Umrzoq ota Sattarov bilan Chortoq tumani markazini aylandik. Hamma joyda yangilanish.
— Hali Chortoq tamomila yangicha qiyofa kasb etadi, ko'rib, tanimay qolasiz! — deydi Umrzoq ota. — Mamlakatimizda hududlarni obod qilishga yo'naltirilgan islohotlar samarasi o'laroq, Jahon bankining “Shaharlarda yashash va unumdorlikni oshirish uchun qulay sharoitlar yaratish” dasturi doirasida Chortoq shahrida ham juda katta bunyodkorlik ishlari amalga oshirilmoqda. Bank ma'lumotlariga ko'ra, ushbu loyiha yo'llar, suv ta'minoti, kanalizatsiya tizimlari, jamoat transporti, maktablar, poliklinikalar, bog'lar va boshqa jamoat joylarini rivojlantirishni o'z ichiga oladi.
Umrzoq ota bilan tumanning “Laskidon” mahallasi “Nurli hayot” ko'chasidagi xonadonlarda bo'lib, aholi tomorqalarida amalga oshirilayotgan ishlar bilan tanishdik, mirishkorlar bilan suhbatda bo'ldik. Adashali ota Mirzaahmedov xonadoni tomorqasi, chin ma'noda, ibrat olgulik. Oila bekasi Mamlakat aya tomorqaga ekilgan kartoshka, pomidor, bodom ko'chatlariga mehr berib turgan ekanlar. Yonlarida o'g'il-qiz nabiralari yordamchi. O'g'il nabira orada qo'raga o'tdi-da, qo'ylariga yem soldi.
— Tomorqada ishlasam, rohat qilaman, — deydi Mamlakat aya. — Ham jismonan tetik bo'laman, ham hovlimizdan chiqayotgan meva-sabzavotlar hosilini ko'rib quvonaman. Aslida yerga mehr bersangiz, u sizdan marhamatini ayamaydi. Nabiralarimizga ham ekin-tikin sirlarini o'rgatamiz. Bo'sh vaqtlarimizda kitobxonlik qilamiz.
Umarjon ota Abdurahmonov xonadoni ham obod. Tomorqada kartoshka, pomidor, karam mahsulotlari, rangba-rang gullar ekilgan. So'rining atrofi gullarga burkanib, ajoyib manzara kasb etgan. Sohibkor otaxonu onaxon tomorqada quyosh sari dadil bo'y cho'zayotgan ekinlariga qalb qo'rlarini berishmoqda.
Mahmudjon ota Sattarovning issiqxonasiga qoyil qoldik. Ichkari shu qadar issiqki, bir zumda havo yetmay qolayotganga o'xshaydi go'yo. Mana shunday sharoitda pomidorlariga bir-bir nazar tashlab chiqayotgan Mahmudjon ota va Po'latoy ayalarning sabru matonati, fidoyiligiga tan bermay bo'ladimi?!
— Issiqxona 1 sotix maydonda joylashgan. Pomidorning “Alamin” navini ekkanmiz. Juda serhosil. Mehnatingizni oqlaydi, — deydi Mahmudjon ota. — Issiqxonadan tashqari, tomorqamizda uzum, kartoshka, bulg'or qalampiri, loviya ham yetishtiramiz. Kimki uyda bo'lsa, tomorqadagi ekinlar parvarishi bilan band bo'ladi. Bu ishga barchamiz o'rganib qolganmiz. Kundalik mashg'ulotimizga aylangan…
Mahallani aylanar ekanmiz, chortoqliklarning tabiat, go'zallik shaydosi, ayni paytda saranjomu orasta ekanliklariga yaqqol guvoh bo'ldik. Tashqaridan qarashning o'zidayoq xonadon ostonalari ozoda, rangba-rang gullar ochilib, ajib gulzorlar hosil qilgan.
Navbatdagi manzil — Chortoq tumanidagi “Nuroniylar maskani” va “Nuroniylar choyxonasi” bo'ldi. Bu yerda ham xuddi Uychi tumanidagi kabi sharoitlar yaratilgan. Kutubxona, ma'naviyat va ma'rifat zali, trenajerlar xonasi nuroniylar uchun muntazir.
— Maskan hamisha ochiq. Nuroniylar bilan gavjum, — deydi Umrzoq ota. — Choyxonamizda ham barcha sharoitlar muhayyo. Bir-biridan shirin taomlar tayyorlanadi. Choyxona balandda joylashganligi uchun juda bahavo. Bu joyda nuroniylarimiz bilan o'z ishlarimizni rejalashtiramiz, tadbirlarimizni tahlil qilib, galdagi vazifalar xususida o'zaro kelishib olamiz.
Chindan shunday, Chortoq tumanida ham nuroniy otaxonu onaxonlar mamlakatimizda el-yurt farovonligini oshirish yo'lida olib borilayotgan ezgu islohotlarda yeng shimarib xizmatda bo'lmoqdalar.
— Tumanimizda 15 nafar Nuroniylar jamoatchilik kengashi a'zolarining namunaviy tarkibi shakllantirilgan bo'lib, nuroniy va faxriylar, o'zgalar parvarishiga muhtoj yolg'iz keksalarning 2944 nafari “mahallabay” o'rganildi. Shundan 278 nafar yordamga muhtoj muammosi bor nuroniylarga dori-darmon, oziq-ovqat, reabilitatsiya texnik vositalari tarqatilib, sanatoriylarda sog'lomlashtirish, bepul tibbiy ko'riklardan o'tkazish ishlari amalga oshirildi, — deydi Umrzoq ota Sattarov. — “Bir nuroniy — o'n yoshga mas'ul” tamoyili bo'yicha tumandagi 57 ta maxalladagi hayotiy tajribaga ega 171 nafar faol nuroniyga 1710 nafar muammoli yosh biriktirilgan. Ularning har biri yoshlar tarbiyasi yo'lidagi mas'uliyatni his etib mehnat qilishmoqda. “Nuroniy — har bir oilaga mas'ul” loyihasi asosida oilalarda ahillik, tinchlik va osoyishtalikni ta'minlash maqsadida, 93 ta muammoli oilaning har biriga 93 nafar ko'pni ko'rgan, tajribali nuroniy onaxon va otaxonlar biriktirilib, 19 ta oilaning muammosi hal etildi. Shuningdek, tumanimizda 188 nafar o'zgalar parvarishiga muhtoj yakka-yolg'iz keksalar va yolg'iz yashaydigan keksalar, 35 nafar frontorti mehnat faxriylari mavjud. Ulardan 6 nafari Farg'ona viloyati Beshariq tumanidagi “Besh chashma” sihatgohida sog'lomlashtirildi. Faol yoshlardan iborat volontyorlik guruhlari tomonidan 51 nafar yakka-yolg'izlar uylari va tomorqalarini tartibga keltirish, uy yumushlariga yordamlashish ishlari tashkillashtirildi.
Tuman nuroniylari sardori ta'kidlaganidek, aholi, nuroniylar, ayniqsa, yoshlarni keng jalb etgan holda, “Qo'sha qarish saodati”, “Uch avlod uchrashuvi”, “Faxriylar — faxrimiz”, “Yuz bilan yuzlashganlar” kabi ma'naviy-ma'rifiy tadbirlar, “Salomatlik uchun besh ming qadam”, “G'ayratli keksalar” kabi jismoniy tarbiya va sport tadbirlari muntazam ravishda tashkillashtirib kelinmoqda. “Keksalar uchun turizm” tadbirlari esa nuroniylarning eng sevgan loyihalaridan biri bo'lib, ular sayohatni rohat deb baholaydilar. O'z navbatida, mana shunday e'tibor va g'amxo'rlik uchun muhtaram Yurtboshimizga ulkan minnatdorlik bildirib, duolarga qo'l ochadilar, el-yurtimizga tinchlik, farovonlik so'raydilar.
Bugungi yangilanishlar, bunyodkorliklar, islohotlar natijasida Chortoq tumani ham o'zgacha husnu tarovat kasb etib bormoqda. Ushbu sa'y-harakatlarda yoshlarga ibrat bo'lib, oldingi saflarda borayotgan piri badavlatlarimiz — qadrli nuroniy otaxonu onaxonlarimizga “Hormang! Baxtimizga hamisha sog'-omon bo'ling!” — deya tilak bildirib qolamiz.
Bahodir Valiyev.