Keksalik donishmandlik faslidir. Shu sababdan yoshi ulug' nuroniylarning uzoq yillik hayot tajribasi, boy bilimi va maslahatlaridan jamiyat taraqqiyoti, ayniqsa, yoshlar tarbiyasida keng foydalanish yurtimizda qadriyat darajasidadir. Bu faqat barkamol avlodni yetishtirishgagina xizmat qilmay, keksalarning o'zini ham faollikka chorlayotgani muhim ahamiyat kasb etmoqda. Mutaxassislarning ta'kidlashicha, keksalik davrida faqat jismoniy faollik emas, balki ijtimoiy faollik ham muhim ahamiyatga ega.
Olimlarning turli mamlakatlarda o'tkazgan kuzatuvlari shuni ko'rsatdiki, oila a'zolari, do'stlari va qo'shnilari bilan muntazam muloqot qilib turadigan insonlar o'zlarini yolg'iz his qilmaydi, hayotga qiziqishi yuqori bo'ladi. Bunday odamlarda xotira bilan bog'liq muammolar ham nisbatan kamroq uchraydi.
Yaponiyada 100 yoshdan oshgan keksalar orasida o'tkazilgan so'rovlarga ko'ra, ularning aksariyati uzoq umr ko'rish sirlaridan biri sifatida doimiy muloqot, do'stlar davrasi va jamiyat hayotida faol ishtirok etishni ko'rsatgan. Bu esa inson uchun yaxshi suhbat va samimiy munosabat qanchalik muhim ekanini yana bir bor tasdiqlaydi.
Ayniqsa, farzandlar va nabiralar bilan suhbatlashish, mahallaning issiq-sovuq kunlarida odamlar orasida bo'lish, keksalarning ruhiy holatiga ijobiy ta'sir ko'rsatadi. Tadqiqotlarga ko'ra, kun davomida kamida bir necha bor yaqin insonlar bilan samimiy muloqot qilgan kishilar o'zlarini baxtliroq his qiladi. Sababi, suhbat chog'ida inson organizmida kayfiyatni ko'taruvchi moddalar ishlab chiqariladi.
Bugun mamlakatimizda nuroniylarga ko'rsatilayotgan hurmat-ehtirom zamirida ham, eng avvalo, yoshi ulug'larning mazmunli hayot kechirishini ta'minlashdek ezgu maqsad mujassamdir. Bugun mahallalarda “Keksalar maslahati”, “Buvijonlar maktabi” guruhlarida hamda Nuroniylar jamoatchilik kengashlarida faol ish olib borayotgan piru badavlat otaxon va onaxonlarimizning o'zlari buni e'tirof etishmoqda.
Miya qarimaydi!
Olimlar uzoq yillar davomida inson miyasi ma'lum yoshdan keyin faqat zaiflasha boradi, deb hisoblagan. Biroq olimlarning keyingi yillardagi tadqiqotlari boshqacha natijani ko'rsatmoqda. Ma'lum bo'lishicha, inson yangi bilim o'rganishdan to'xtamasa, miyasi yangi neyron tolalari hosil qilish qobiliyatini uzoq vaqt saqlab qoladi.
Mutaxassislar krossvord yechish, kitob o'qish, she'r yodlash, yangi til yoki biror musiqa asbobini chalishni o'rganish, mantiqiy masalalar yechish, muntazam jismoniy faollik, ijtimoiy muloqot va sifatli uyqu miyaning hamisha faol bo'lishini ta'minlashini ta'kidlamoqda. Shu bois, dunyoning ayrim mamlakatlarida pensionerlar uchun maxsus ta'lim kurslari tashkil etilgan.
Hilola Odilova tayyorladi.