“Nuroniy” jamg'armasi Namangan viloyati bo'limi tashabbusi bilan jamg'armaning tuman (shahar) bo'limlari raislari hamda “Nuroniylar” jamoatchilik kengashi a'zolari ishtirokida To'raqo'rg'on tumanida seminar tashkil etildi.
Seminar ishtirokchilari dastlab tuman markazidagi “Ishoqxon To'ra Ibrat” muzeyiga tashrif buyurishdi. Muzey direktori O.Maqsudjanov va mehnat faxriysi N.Nizamovlar hamrohligida muzey xonalariga kirib borar ekanmiz, ular muzey faoliyati xususida atroflicha ma'lumotlar berib o'tdilar.
Sayohat davomida Ishoqxon To'ra Ibratning og'ir hayot yo'li, o'lkamizda ilm-ma'rifatni targ'ib etish maqsadida uzoq yurtlarni kezib, o'lkamizga birinchi bosmaxona uskunasini olib kelib, ma'rifat tarqatishda fidoyilik va millatparvarlik namunasini ko'rsatgani, 10 dan ortiq tillarni to'liq o'zlashtirgani, huquqiy bilimga ega bo'lgani haqidagi ma'lumotlar bilan tanishdik. Millat uchun, xalq uchun jon fido qilgan insonning qatag'on qurboni bo'lgani esa — millatimiz dushmanlarining jirkanch kirdikorlari natijasidir.
Yaqindagina muzeydan joy olgan “Zinger” rusumli chok mashinasi o'z davrida yangi texnika bo'lib, zamondoshlarimizning ilg'or texnika va texnologiyalarni yurtimizga keltirgani, yangilikka intilib yashab o'tganini amalda isbotlaydi. Bu kabi eksponatlarni ko'rarkanmiz, bugungi kunda zamonaviy, jahon andozalaridagi tikuv, yigiruv va to'quv agregatlari bilan jihozlangan yirik korxonalarda ishlayotgan zamondoshlarimiz, ayniqsa, yoshlarimiz naqadar baxtli ekaniga yana bir bor iqror bo'ldik. Bu esa hozir Ibrat domla kabi fidoyi, millatining baxt-saodati, porloq kelajagi yo'lida jonbozlik ko'rsatayotgan insonlarning sa'y-harakati mahsuli, albatta.
Keyingi manzilimiz — “Axsikent” ochiq osmon ostidagi muzey bo'ldi. Dala yo'llardan borar ekanmiz, mashhur fermer, Tursunboy Komilovning ko'rkam ekin maydonlariga havas qildik. Bug'doylar bir tekis boshoqlab, dengiz kabi chayqalib turgani, qo'sh qator ekilib, Xitoy usulida qadalgan chigitlarning nihollari ko'k sari bo'y cho'zayotganini ko'rib, Tursunboy otaning davlatimiz rahbariga paxtadan 80 sentnerdan, g'alladan 100-120 sentnerdan hosil olish yuzasidan bergan va'dasi bejiz emasligini ko'ngildan o'tkazdik.
“Axsikent” ochiq osmon ostidagi muzey zaminiga qadam qo'yar ekanmiz, qalbimizda ajib bir his-hayajon jo'sh urdi. Ushbu sarhaddan minglab ota-bobolarimizning muborak xoki joy olgan. Bundan 5-6 yil avvalgi qir-adirlar va tuproq uyumlaridan iborat mavhum tepaliklar o'rnida tarixnning tilga kirayotganligi, ilmiy izlanishlar, keng qamrovli arxeologik qazishmalar amalga oshirilib, ulkan bino va inshootlar barpo etilayotganligi, tom ma'noda, ochiq osmon ostida yangi muzey qad rostlayotganligi bizni hayratga soldi.
Nuroniylarga hamrohlik qilgan majmua rahbari Anvarjon Ikromov tarixiy yodgorlikning paydo bo'lishi, ushbu zaminda yashagan ajdodlarimizning hunarmandchilik, irrigatsiya-muhandislik inshootlari tizimini yaratganligi, temir xomashyosidan po'lat qilichlar tayyorlab, o'z zamonasida mashhur bo'lganligi, sog'lom turmush tarzini yaratish maqsadida hammomlar barpo etganliklarini aniq faktlar, mavjud osoriatiqalar, ilmiy manbalardagi ma'lumotlar asosida bayon qildi. Ma'lumotlar almashish jarayonida yana bir fakt bizni hayratga soldi. O'sha davrlarda hovlilarda yig'ilgan chiqindi tashqariga chiqarilmagan, aksincha hovlidagi maxsus o'rada yig'ilib, chiritish yo'li bilan yo'qotilgan. Bu tajriba bugungi kunda ham o'z ahamiyatini yo'qotmagan va targ'ib qilsa arzigulikdir.
Muzey mutasaddilari yaqinda “Axsikent”da VIII-IX asrlarga oid noyob inshoot topilganini so'zlab berdilar. Xorazmshohlar davrida bunyod etilgan mudofaa devorlarining yon qismidan topilgan inshoot qoldiqlari ark devori qurilishida ko'mib yuborilgan bo'lib, undan yoshi anchagina katta ekanligi fanga ma'lum. Bu qismda XI-XII asrlarga oid turar joy qoldiqlari, yerosti suv inshootlarining kuzatuv punktlari mavjud bo'lgan.
“Axsikent” arxeologiya parkining yo'l bo'yidagi qismida yangi qurilgan ochiq osmon ostidagi muzeyda ko'lamli qazishma ishlari olib borilib, zamonaviy ulkan inshootlar qurilganligi nur ustiga nur bo'ldi. Zamonaviy urfda barpo etilgan hashamatli inshootda konstruksiya ishlari yakunlangan bo'lib, ayni vaqtda ustini yopishga hozirlik ko'rilmoqda.
Majmua sharqida joylashgan ochiq osmon ostidagi muzeyda qad rostlagan mahobatli uy va yer osti inshootlari nuroniylarda ulkan taassurot qoldirdi. Bir so'z bilan aytganda, nuroniylar o'z davrida 400 gektar, hozirgi vaqtda esa 167 gektar maydondagi ulkan tarixiy yodgorliklarni ilmiy jihatdan o'rganish, asrab-avaylash hamda kelajak avlodga yetkazishda hokimlik va boshqa tashkilotlar hamkorligida “Axsikent”da misli ko'rilmagan bunyodkorlik ishlarining olib borilayotganligiga guvoh bo'ldilar.
Sayohatdan so'ng seminarning asosiy qismiga o'tildi. Bunda ishtirokchilar To'raqo'rg'on tumanida tomorqalardan omilkorlik bilan foydalanish, xonadonlarda chorvachilik, xususan, sog'in sigirlar parvarishlab, oila a'zolarini band etish va daromadlarini oshirish borasidagi ishlar bilan tanishdilar. Tumanning asosiy drayveri ko'chatchilik bo'lib, gilos va xurmo yetishtirish ham brend darajasiga yetkazilgan. 5315 nafar aholisi bo'lgan “Kalvak” mahallasida nuroniylar faoliyatini o'rganar ekanmiz, bunga yana bir karra guvoh bo'ldik. Ushbu mahallada 649 nafar keksa avlod vakillari istiqomat qilib, ular islohotlar jarayonida faol ishtirok etmoqdalar. Seminar ishtirokchilari ayni mahallada yashovchi N.Qodirov xonadonida bo'ldilar. Xonadondagi tomorqa atigi 4 sotixdan iborat bo'lib, oila vakillari ko'chat yetishtirish va chorva hayvonlarini parvarishlash ortidan yiliga 84 mln.so'm daromad olmoqdalar. Uning aka-ukalari Bahriddin va Nurmuhammadlar ham o'z tomorqalarida mavsumiy ko'chat yetishtirish bilan band bo'lib, 60-50 million so'mdan daromadga ega bo'lishmoqda.
Tumanda sanoat asosida parrandachilik korxonalari ham jadal rivojlanmoqda. Nuroniylar tashrif buyurgan “Uychi parranda” MChJ avvallari qir-adirlikda, ya'ni kamhosil maydonda joylashgan bo'lib, loyihaning umumiy qiymati 50 mln. dollarni tashkil etgan. Adir yerlarda 5 gektar maydon o'zlashtirilib, o'tgan yili filialning 1-bosqichi ishga tushirilgan ekan. Yana bir yangilik — tumanda 4 ta ikki qavatli noyob bino qad rostlaydi. Kamida 70 nafar yangi ish o'rni yaratiladi. Bugungi kunda birinchi sex ish boshlagan.
Ha, adirlik hududlarining o'zlashtirilib, zamonaviy bog'lar tashkil etilayotganligi kelgusida oziq-ovqat xavfsizligini ta'minlash, yangi ish o'rinlarini yaratish, ekologik vaziyatni yaxshilashga olib keladi, albatta.
Ko'rgazmali seminarning yakuniy qismi tadbirkor tomonidan barpo etilgan “Favvora” majmuida bo'lib o'tdi. Soy bo'yidagi toshloq joy o'rnida barpo etilgan, o'zida 200 boshdan ortiq noyob hayvon va parrandalarni jamlagan “Hayvonot bog'i” mehmonlarda katta taassurot qoldirdi.
“Nuroniy” jamg'armasi tuman bo'limi raisi O.Xodjayev o'z ish faoliyati haqida axborot berdi. Tadbirda “Nuroniy” jamg'armasi viloyat bo'limi raisi, senator Ikromxon Najmiddinov so'zga chiqib, faol nuroniylar tomonidan amalga oshirib kelinayotgan tadbirlar, ularning o'ziga xos natijalari, galdagi vazifalar xususida fikr yuritdi.
To'raqo'rg'on tumani nuroniylarining faoliyati bilan tanishar ekanlar, seminar ishtirokchilari bir olam taassurotlarga ega bo'ldilar. O'z navbatida, o'rganganlarini hududlarida amaliyotga tatbiq etishni maqsad qilib, yangi rejalarni belgilab oldilar.
Abdurashid Boltaboyev,
“Nuroniy” jamg'armasi
viloyat bo'limi mas'ul xodimi.