“Burch, jasorat, matonat!”
Tinchlikni “Ulug' ne'mat” deya qadrlashadi. tinchlik qadrini, ayniqsa, urush ko'rganlar, ikkinchi jahon urushi zahmatlarini boshidan o'tkazganlar yaxshi biladi.
Bugun dunyoda sodir bo'layotgan ziddiyatlar, urush va kelishmovchiliklar, mafkuraviy tajovuzlar nafaqat inson ongu shuuri, dunyoqarashini o'zgartirishni nishonga olayotgan bir davrda tarixiy xotira, ma'naviy-madaniy meros milliy o'zlikni asrash, g'oyaviy-mafkuraviy tahdidlarga qarshi kurashish dunyoda tinchlikni asrash yo'lidagi ezgu amallardandir. Shu ma'noda, 9 may — Xotira va qadrlash kuni sifatida yurtimizda keng nishonlanishi ramziy ma'no kasb etib, u yillar osha mazkur sana ortida turgan tarix, milliy qahramonlik, millat irodasi, hurlik, vatansevarlik va insonparvarlikning ulug'lanishiga, mazkur tushunchalarning xalq orasida qadr topishiga, bu orqali xalqning ongi va g'ururini ko'tarishga xizmat qilmoqda.
Odiljon ota duolari
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026 yil 16 apreldagi “9 may — Xotira va qadrlash kuniga tayyorgarlik ko'rish va uni o'tkazish chora-tadbirlari to'g'risida”gi qaroriga ko'ra, mamlakatimiz bo'ylab “Burch, jasorat, matonat!” shiori ostida madaniy-ma'rifiy tadbirlar, “Uch avlod uchrashuvlari”, ijodiy kechalar, tanlovlar va ommaviy sport musobaqalari tashkil etilmoqda. Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari va frontorti mehnat faxriylari, shuningdek, mustaqillik yillarida xizmat burchini bajarish chog'ida halok bo'lgan harbiy xizmatchilar va huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlarining oila a'zolariga moddiy va ma'naviy yordamlar ko'rsatilmoqda. Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari va nogironlariga O'zbekiston Respublikasi Prezidenti nomidan, shuningdek, mustaqillik yillarida xizmat burchini bajarish chog'ida halok bo'lgan harbiy xizmatchilar va huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlarining oila a'zolariga tegishli vazirliklar va idoralar rahbarlari nomidan biryo'la to'lanadigan pul mukofotlari tantanali ravishda topshirilmoqda.
Jumladan, “Nuroniy” jamg'armasi Farg'ona viloyati, shuningdek, jamg'armaning Toshloq tumani bo'limi hamda tuman hokimligi xodimlari tomonidan faxriy nuroniy, II jahon urushi qatnashchisi, 103 yoshli Odiljon ota Zokirov holidan xabar olindi.
Odiljon ota qirg'inbarot urushning naqd ichida turib, dushmanga qarshi jang qilgan, urush dahshatlari shundoqqina ko'z o'ngida sodir bo'lgan. O'sha mash'um voqealarni otaxon shunday xotirlaydi:
— Tong otganda qiyomatli urush bo'ldi-da, himoyaga kirgan sherigimni u yeridan-bu yeridan uzib, 3 bo'lak qilib qo'yibdi. Qaytib kelsam, qismda haligi ahvol: 20 ta zirhli mashina pachoq, zambarak ham yo'q, odam ham yo'q. Mashina esa yonib yotibdi…
U davrlarda odamlar juda qiynalib yashardi. Xudoga beadad shukr, bugungi kunda, ayniqsa, so'nggi o'n yillar davomida Yangi O'zbekistonimizning qiyofasi butunlay o'zgardi. Odamlar hayotiga farovonlik kirdi. Hayotimiz, dunyoqarashimiz ham yangilandi. Bugun hatto chekka qishloqlarimiz ham zamonaviy, ko'rkam qiyofaga kirgan. Hamma joyda yangi qurilishlar, obodlik va bunyodkorlik. Prezidentimizga rahmat, kechani kecha, kunduzni kunduz demasdan, mahalla, qishloqlarga borib, xalq holidan xabardor bo'ladi. Umri uzoq bo'lsin, qaerda yig'ilish bo'lsa, Prezidentimiz keksa nuroniylarga alohida e'tibor beradi. Niyatim shuki, Yurtboshimiz omon bo'lsin, O'zbekistonimizga ko'z tegmasin, hecham urush bo'lmasin.
Odiljon otani tom ma'noda o'z davrining qahramonlaridan deyish mumkin. Dehqon oilasida tug'ilib-o'sgan, mehnatda suyagi qotgan Odiljon 1939 yilda boshlangan Katta Farg'ona kanali qurilishida qatnashadi. Namangan, Farg'ona viloyatlarida suv inshootlarini bunyod etishda munosib namuna ko'rsatadi. 1942 yil 12 sentyabr kuni urushga ketib, Xarkov shahrining 70/595-sonli harbiy qismida artilleriyada xizmat qila boshlaydi.
Bu qism o'qchi brigada bo'lib, harbiy frontning oldingi qismlarida dushmanning og'ir texnikalarini yakson qilish va dushman hujumini to'xtatish vazifasini bajarardi. Shuningdek, u Ukraina, Varshavani ozod qilishda qatnashib, Moldovada yarador bo'ladi. Gospitalda davolanib, Chexoslovakiyadan Germaniyagacha borgan. 1945 yil oktyabrda urushdan qaytgan. Ikkinchi jahon urushida ko'rsatgan qahramonliklari uchun o'z davrining qator orden va medallari bilan taqdirlangan.
Ona Vatanga qaytgach, o'z yurti farovonligi uchun mehnat qilishga bel bog'laydi. Xususan, markaziy Farg'ona yerlarini o'zlashtirish, dasht va cho'llarda unumdorlikni oshirish va qishloq xo'jaligi mahsulotlari, jumladan, paxta, bug'doy, meva-sabzavot hamda poliz ekinlarini yetishtirishga munosib hissa qo'shgan.
Ayoli Oyshaxon aya bilan 10 nafar farzandni tarbiyaladi. Farzandlarning barchasi halol mehnat qilib, farovon turmush ko'rib yashadilar. Hozir ulardan 7 nafari hayot. Odiljon ota muhtaram Prezidentimizning tavsiyasi bilan 2017 yilda haj ziyoratini amalga oshirdi. Ma'lumotlarga ko'ra, hozirgi kunda shifokorlar biriktirilib, doimo otaxonning salomatligi nazorat qilinadi, zarur muolajalar olib boriladi. Faxriy nuroniy yoshlar hamda keng jamoatchilik vakillari bilan o'tkaziladigan uchrashuvlarda ishtirok etib, tinchlikni asrash, Vatan ravnaqi yo'lida xizmat qilish, ona yurt himoyasi har bir fuqaroning muqaddas burchi ekanini, shuningdek, oilalar mustahkamligi, farzand tarbiyasida ota-ona mas'uliyati kabi mavzular ahamiyatini jiddiy ta'kidlaydi, hayotiy tajribalari bilan o'rtoqlashadi.
Anorboy otaning shukronasi
Toshkent viloyati Parkent tumani “Nomdanak” qishlog'ida istiqomat qiluvchi 101 yoshli Anorboy ota Jalilov ham Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. 1944-1945 yillarda Belorusiya frontida, 1945-50 yillarda Germaniyaning Frankfurt-na-Mayne, Shverin shaharlarida xizmat qilgan. Elliginchi yilning 21 oktyabrida xizmatni yakunlab, uyga qaytgan. O'z davrining bir qator orden va medallari bilan taqdirlangan.
Hozir 10 nafardan ortiq nevara-evaralari bor. Mutasaddilar tomonidan otaxon ahvolidan xabar olinib, muammo va ehtiyojlari bo'lsa, amaliy ko'mak ko'rsatilmoqda. Salomatligi nazorat qilib boriladi. Har yili O'zbekiston Respublikasi Prezidenti nomidan qimmatbaho sovg'a, bayram tabrigi va bir martalik pul mukofoti hamda viloyat va tuman hokimlari tomonidan maishiy texnik vositalar sovg'a qilinadi. Anorboy ota uni yo'qlab kelgan yoshlarga dono o'git berib, pand-nasihat qiladi, ularga to'g'ri yo'l ko'rsatadi. Bugungi kunlarga shukrona aytib yashash, el-yurt koriga kamarbasta bo'lish har bir o'g'il-qizning burchi ekanini uqtiradi.
Yaqinda Anorboy Jalilovga partiya tizimi rivojiga qo'shgan hissasi va ko'p yillik ijtimoiy faolligi uchun “O'zbekiston xalq demokratik partiyasi iftixori” ko'krak nishoni topshirildi. Mazkur e'tirof O'zbekistonda inson qadrini ulug'lash, keksa avlod vakillarining fidokorona mehnatini qadrlash hamda avlodlar o'rtasidagi uzviylikni mustahkamlashga qaratilgan ishlarning amaliy ifodasi bo'lib, yoshlarga burchga sadoqat, jasorat va matonat tushunchalarining naqadar ulug'vor ekanini chuqurroq ko'rsatadi.
Saodatli jamilaxon aya
Namangan shahar “Ozod” mahallasida istiqomat qilayotgan 100 yoshli Jamilaxon aya Inamova frontorti mehnat faxriysi. 9 may — Xotira va qadrlash kuni munosabati bilan Namangan shahar hokimi Ayubxon Kamalov, “Nuroniy” jamg'armasi Namangan viloyati bo'limi raisi Ikromxon Najmiddinov hamda faollar uning xonadonida bo'lib, holidan xabar oldilar.
Onaxonning 75 yoshli o'g'li Rustamjon otaning aytishicha, Jamilaxon aya 14-15 yoshidanoq zavodda laboratoriyada ishlay boshlagan. Garchi faqatgina yettinchi sinfni bitirgan bo'lsa-da, abjirligi ma'qul kelib, ishga qabul qilingan. Kunduzlari esa aholiga non tarqatgan. Qorni och xalq to's-to'polon qilgan vaqtlar ham bo'lgan ekan. Jamilaxon aya xushxat, xat-savodli bo'lgani uchun o'zbek, rus tillarida gazeta xabarlarini o'qib eshittirgan.
Bir asrlik yo'lni bosib o'tgan Jamilaxon aya, shukrki, hozir ham bardam, baquvvat. Qirqinchi yillar voqealarini yaxshi eslaydi. O'z navbatida, tabarruk onaxonning holidan tez-tez xabar olib turishadi, salomatligi nazoratga olingan.
O'rinbadal ota bilan uchrashuv
Shuningdek, Surxondaryo viloyati Sariosiyo tumani “Yoqutli bog'” mahallasida istiqomat qiluvchi, Ikkinchi jahon urushi yillarida front ortida xizmat qilgan 101 yoshli O'rinbadal bobo Yorovning xonadoni ham bugungi kunda juda gavjum. Surxondaryo viloyati mudofaa ishlari boshqarmasi, Sariosiyo tumanidagi 18-sonli umumiy o'rta ta'lim maktabining “Vatan tayanchi” otryadi a'zolari birgalikda otaxonning holidan xabar olishdi.
Uchrashuv davomida nuroniy otaxon urush yillarini esga olib, front ortidagi mashaqqatli mehnat, xalqning sabr-matonati haqida so'zlab berdi. Istiqlolga erishgach, mash'um yillar xotirini shunchaki unutib yubormaslik, tinchlikni qadrlash, Vatanni sevish va ota-bobolar merosiga munosib ega chiqish har bir yigit-qizning muqaddas burchi, yelkasida turgan mas'uliyat ekanini alohida ta'kidladi.
Darhaqiqat, asl aynimas deganlari rost. Yuragiga Vatan muhabbatini jo qilib, millat sha'ni, or-nomusi himoyasi yo'lida, ona yurt tuproqlariga g'anim qadami tegmasin deya janggohlarda jon fido etgan asl er-yigitlarning (hatto ularning ma'lum qismi bedarak yo'qolgan) timsoli nafaqat bugun, balki kelajak uchun ham qahramonlikning yorqin timsoli bo'lib qoladi. O'z navbatida, frontortida mehnat qilib, askarlarga oziq-ovqat, kiyim-kechak — nimaiki zarur bo'lsa, shuni yetishtirgan o'zbek xalqining ko'rgan-kechirganlari ham, aslida, bir qahramonlik.
9 may sanasi ana shu tarixni xotirga soluvchi, tinchlikni asrashga, istiqlolni qadrlashga chorlovchi muhim kun sifatida ham alohida ahamiyatga molik. Zotan, Vatan millat qahramonlarini aslo unutmaydi. Bu yurtda inson ulug', qadr muqaddasdir, uni asrash esa mardlarga xosdir.
Sug'diyona SOBIROVA,
“Nuroniy” muxbiri.