Rustam SULTONOV,
“Nuroniy” jamg'armasi Xorazm viloyati bo'limi raisi,
O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan quruvchi, birinchi darajali “Hurmat belgisi” va “Do'stlik” ordenlari sohibi.
Mana, yangi 2026 yilga ham qadam qo'ydik. O'tgan 2025 yilni sarhisob qilar ekanmiz, uning faoliyatimizda o'ziga xos davr bo'lganligini alohida qayd etish joiz, albatta. Tabiiyki, yutuqlar o'zimizniki, oldinda turgan vazifalar esa yanada bisyor.
Ayniqsa, bugungi globallashuv, axborot xurujlari kuchaygan ijtimoiy o'zgarishlar davrida milliy qadriyatlarni asrab-avaylash, yosh avlodni sog'lom ruhda tarbiyalash dolzarb ahamiyatga ega bo'lib bormoqda. Bu borada o'z hayotiy tajribasi, zakovat va ma'naviy kamoloti bilan xalq ishonchini qozongan nuroniylarning o'rni beqiyosdir. “Nuroniy” jamg'armasi Xorazm viloyati bo'limi ham yuqoridagi vazifalar ijrosi doirasida mahallalar, tuman va viloyat darajasida keng ko'lamli ishlarni amalga oshirib, nuroniylarga ijtimoiy ko'mak ko'rsatib kelmoqda.
Bunda madaniy-ma'rifiy va sport tadbirlari, sog'lom turmush tarzini shakllantirish, turistik sayohatlarni tashkillashtirish bo'yicha keng imkoniyatlar yaratilyapti. Ayni tadbirlar davomida yolg'iz va kam ta'minlangan nuroniylarni aniqlash, ularni tibbiy ko'rikdan o'tkazish, sanatoriylarda sog'lomlashtirishga ko'proq e'tibor qaratyapmiz. Shuningdek, turli ijtimoiy toifadagi nuroniylarga moddiy yordam, maishiy ko'maklar ko'rsatilib, tibbiy vositalar bilan ta'minlanib bormoqda. Ma'lumki, deyarli sakkiz yildan beri shahar va tumanlar markazlarida jamg'armaning “Nuroniylar maskani” faoliyat ko'rsatmoqda. O'tgan yili “Nuroniy” jamg'armasi viloyat bo'limi tomonidan urush qatnashchilari, front ortida mehnat qilganlar, yakka-yolg'izlar, 1-guruh nogironlari, 100 yoshga kirgan va undan yuqori yoshdagi nuroniylar hamda 60-70 yil birga turmush kechirib kelayotgan oila vakillarining ro'yxati shakllantirildi. Ular bilan ishlash yuzasidan manzilli reja ishlab chiqilib, ijroga qaratildi. Hozirda viloyatda 60 yoshdan yuqori bo'lgan 201 ming nafardan ziyod nuroniylar istiqomat qilishmoqda. Shuningdek, 229 nafar front orti ishtirokchilari, 28 nafar 100 yoshdan oshganlar, 1627 nafar o'zgalar parvarishiga muhtoj keksalar, 328 nafar “Saxovat” va “Muruvvat” uylarida yashayotgan keksalar, 7807 nafar nogironligi bo'lgan keksalar, 265 nafar yakka-yolg'iz yashovchi keksalar bor.
Albatta, bugun mahallalar hayotini nuroniylarsiz tasavvur etib bo'lmaydi. Ular yoshlar tarbiyasi, oilalardagi muammolarni hal etish, milliy qadriyatlarni asrash va targ'ib qilishda faol ishtirok etmoqdalar. Ayniqsa, yosh avlodga hayotiy tajribani yetkazish, ularni vatanparvarlik, mehnatsevarlik, kattalarga hurmat ruhida tarbiyalashda nuroniylarning o'rni nihoyatda muhim.
Kezi kelganda shuni alohida ta'kidlash kerakki, viloyatimiz nuroniylari homiylik va saxovatpeshalik ishlarida ham faollik ko'rsatmoqdalar. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024 yil 25 noyabrdagi “Kambag'allikdan — farovonlik sari” dasturini amalga oshirishga faol nuroniylarni jalb etish chora-tadbirlari to'g'risida”gi 405-qarori hamda Vazirlar Mahkamasining 2024 yil 27 dekabrdagi “Faol nuroniylarni kambag'al oilalarga biriktirish hamda mahallada sog'lom turmush tarzi va ijtimoiy-ma'naviy muhitni shakllantirishga jalb etish tartibi to'g'risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 892-sonli qarori ijrosini ta'minlash maqsadida joylarda faol nuroniylar tomonidan tizimli ishlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, viloyatdagi mavjud mahallalarga 3 nafardan jami 1 ming 593 faol nuroniy 7 ming 965 ta oilaga biriktirildi.
Hozirga qadar faol nuroniylar tomonidan kambag'al oila farzandlariga 4 ming 705 ta stol, 7 ming 104 ta stul, 6 ming 162 ta sport kiyimlari va 3491 ta o'quv qurollari topshirildi. Shuningdek, rejaga ko'ra mahallalarda, maktablarda va boshqa ta'lim dargohlarida yoshlar bilan uchrashuvlar, davra suhbatlari o'tkazilmoqda. Nuroniylar doimiy ravishda sportning stol tennisi, milliy kurash, piyoda yurish kabi turlariga keng jalb etilmoqda. Ularning sog'liqlarini muhofaza etish, sog'lom turmush tarzini shakllantirishga qaratilgan tadbirlar tashkillashtirildi.
Ma'naviy-ma'rifiy tadbirlarga nuroniy otaxon va onaxonlarning faol ishtiroki ta'minlanmoqda. Shahar va tumanlarda 509 ta “Keksalar maslahati” va 195 nafar “Buvijonlar maktabi” guruhi a'zolari “Oqila ayollar” harakati, “Ayollar maslahat kengashlari” guruhlari bilan hamkorlikda faoliyat yuritmoqda. Mahallada joylashgan ta'lim maskanlarida rejaga muvofiq, jonkuyar, yoshi ulug' nuroniy onaxonlar ishtirokida “Buvijonlar ma'rifati” ma'naviy-ma'rifiy tadbirlari bo'lib o'tmoqda. Ushbu guruh a'zolari ajrimlarning oldini olish, ulg'ayib kelayotgan qizlarni tarbiyalash, sog'lom muhitni shakllantirish, aholi o'rtasida ijtimoiy muhokamaga muhtoj xotin-qizlar va kam ta'minlangan oilalar o'rtasida boqimandalik kayfiyatiga berilmaslik, ijtimoiy faollikni oshirish, oilaviy kelishmovchiliklarni bartaraf etish bo'yicha targ'ibot tadbirlarini rejali va ta'sirchan tarzda tashkil etib kelishmoqda.
Har oyning birinchi yakshanbasida an'anaviy tarzda Xiva “Ichan qal'a” muzey qo'riqxonasiga nuroniylar uchun ziyorat tashkil etilyapti. Viloyatdagi “Oltin meros” va “Qatag'on qurbonlari” muzeylariga 1 ming 300 nafar nuroniyning tashriflari uyushtirildi. Shu bilan birga, 150 nafar nuroniy uchun tarixiy qadamjolar — Sulton Uvays va Yusuf Hamadoniy ziyoratgohlari, Shovotdagi “Katqal'a” tekstil fabrikasi, K.Otaniyozov nomli istirohat bog'iga sayohatlar uyushtirildi. Shahar va tumanlardan 16 ming 800 nafardan ziyod nuroniy uchun Urganch shahri markazida joylashgan Jaloliddin Manguberdi haykali va shaharning boshqa diqqatga sazovor joylariga ekskursiyalar tashkil etildi. Viloyat hokimligi, prokuraturasi, “Nuroniy” jamg'armasi Xorazm viloyati bo'limi hamkorligida “G'ayratli keksalar” shiori ostida sportning qator turlari bo'yicha shahar va tumanlar, viloyat bosqichlarida sport musobaqalari tashkil etildi.
O'tgan yili bir guruh nuroniylarimiz sportning shaxmat-shashka, mini futbol, kurash turlari bo'yicha o'tkazilgan bellashuvlarda respublika miqyosida viloyatimiz obro'sini munosib himoya qilishdi. Ayniqsa, respublikada mini-futbol bo'yicha bo'lib o'tgan musobaqada Xiva guruhimiz a'zolari 4-o'rinni egallashga muyassar bo'lgani barchamizni quvontirdi. “Bir nuroniy — o'n yoshga mas'ul” respublika loyihasi ham viloyatimizda samarali davom ettirilmoqda. Mahallalardagi 5 ming 500 nafar ishsiz, muammoli yoshlarga 550 nafar faol nuroniy biriktirilgan. O'tgan yili ularning ishtirokida 595 ta targ'ibot tadbirlari o'tkazildi. Buning natijasida 204 nafar yoshlarni ishga joylashtirishga muvaffaq bo'ldik. 163 nafari esa kasb-hunarga yo'naltirildi, 27 nafar yosh profilaktik hisobdan chiqarildi, 879 nafarining turli xildagi muammolari o'rganib chiqildi va yordamlar ko'rsatildi. Bo'lim tomonidan har yili “Bir nuroniy — o'n yoshga mas'ul” loyihasi doirasida ko'rik-tanlovning shahar va tumanlar, viloyat bosqichlari bo'lib o'tmoqda. Tanlov natijalariga ko'ra, g'oliblar pul mukofotlari bilan taqdirlanmoqda.
O'tgan yili ko'rik-tanlovning respublika bosqichida viloyatimiz vakili Abdurasul Jumaniyozov faol ishtirok etib, 4-o'rinni egalladi. Ushbu tamoyil bo'yicha 1 ming 122 nafar tajribali nuroniy hududlarda 1 ming 937 ta targ'ibot va tashviqot tadbirini olib bordi. Hamkor tashkilotlar va hokimliklar bilan birgalikda o'tkaizilgan o'rganishlar natijasida 783 nafar oilaning muammolari hal etildi. Natijada 427 ta oilada ajrimlarning oldi olinib, o'tgan yilning shu davriga nisbatan ajrim ko'rsatkichi 24 foizga kamaydi. Ushbu oilalarning 356 tasi muammoli toifadan chiqarildi.
Yuqoridagilardan ko'rish mumkinki, bugungi kunda yosh avlodni vatanparvarlik, mehnatsevarlik, kattalarga hurmat ruhida tarbiyalashda nuroniylar maktabi alohida ahamiyat kasb etmoqda.
Oldimizda esa bundan-da ulkan vazifa va katta marralar turibdi. Albatta, Yangi O'zbekiston deganda, faqat iqtisodiy o'sish yoki infratuzilmaviy yangilanishlar emas, avvalo, inson qadri, ma'naviy barkamollik va avlodlar uyg'unligiga tayangan taraqqiyot modelini tushunishimiz kerak. Ayni shu ulug' maqsadni ro'yobga chiqarishda nuroniylar mahalla hayoti va ijtimoiy barqarorlikni ta'minlashda hamisha oldingi safda bo'lishi darkor. Biz, xorazmlik keksalar bundan keyin ham o'z zimmamizga olgan mas'uliyatni sidqidildan ado etib, davlatimiz va hukumatimiz olib borayotgan islohotlarni xalq orasida qo'llab-quvvatlash, avlodlar o'rtasida ma'naviy ko'prikni mustahkamlash yo'lida kamarbasta bo'lamiz.