Bugungi kunda mamlakatimizning markaziy naşrlarida çop etilayotgan maqolalar şunçaki öqilmaydi. Ular insonni ötmiş bilan yuzlaştiradi, keçagi va bugungi kun orasidagi ulkan farq haqida jiddiy öylaşga majbur qiladi. Siyosatşunos Qudratilla Rafiqovning “Xalq sözi” gazetasining 2026 yil 21 may, 102-sonida çop etilgan “Millat Şavkati” sarlavhali maqolasini öqir ekanman, ayni şu tuyğularni qalban his etdim. “Xalq sözi” gazetasida çop etilgan uşbu maqolani öqişni barça faxriylarimizga tavsiya qilgan bölardim.
Muallif Samarqand misolida bir davrning oğir manzarasini tasvirlar ekan, öquvçi gap faqat bitta hudud yoki maʼlum yillar haqida ketmayotganligini anglaydi. Bu — butun mamlakatning keçagi hayoti, odamlarning kayfiyati, davlat va xalq munosabatlaridagi uzilişlar haqidagi aççiq haqiqatlar edi. Eng muhimi, maqolada bu muammolar quruq tanqid bilan emas, amaliy yeçimlar va qatʼiy iroda misolida oçib berilgani eʼtiborni tortadi.
Mazkur maqolada davlatimiz rahbari Şavkat Mirziyoyevning Samarqand viloyatida işlagan kezlaridagi faoliyati haqida köp gapirilgan. Maqolani öqir ekansiz, bugungi “Yangi Özbekiston” islohotlari qayerdan boşlanganini yana bir bor teranroq his qilasiz. Ayniqsa, hududga kelgan rahbarning işni kabinetdan emas, köça va mahallalarni piyoda aylanişdan boşlagani katta maʼno anglatadi. Çunki xalqning haqiqiy dardi heç qaçon qoğozda töliq körinmaydi. Uni odamlar orasiga kirgan, ularning turmuşini öz közi bilan körgan rahbargina anglay oladi.
Maqolada Samarqanddagi öşa davrlardagi oğir ekologik holat, çiqindilar bosib ketgan mahallalar, suv tanqisligi, taʼlim muassasalarining açinarli ahvoli haqidagi lavhalar insonni befarq qoldirmaydi. Biroq menga eng kuçli taʼsir qilgan jihat — har bir muammoning ortida inson taqdiri turganiga urğu berilganidir. Masalan, pasportsiz yaşagan yurtdoşlarimizga qonuniy huquq berilişi, çekka mahallalardagi bolalarning maktabga jalb qilinişi, suvsiz qişloqlarga obihayot yetib borişi — bularning barçasi oddiy statistika emas, balki odamlar hayotidagi buriliş nuqtalari edi.
Bugun bu kabi özgarişlarni Surxondaryo misolida ham yaqqol köriş mumkin. Keyingi yillarda viloyatda yöl, içimlik suvi, elektr taʼminoti, taʼlim va tibbiyot sohalarida amalga oşirilgan işlar odamlarning kundalik hayotiga bevosita taʼsir körsatmoqda. Ilgari çekka hudud sifatida qaralgan qişloqlarda yangi maktablar, boğçalar, oilaviy poliklinikalar barpo etilgani, tadbirkorlik uçun keng imkoniyatlar yaratilayotgani aholining ertangi kunga işonçini mustahkamlayapti.
“Mahallabay” işlaş tizimi orqali aholining muammosini joyida hal qiliş amaliyoti Surxondaryoda ham öz samarasini bermoqda. Ilgari odamlar oylab idorama-idora sarson bölgan masalalar bugun mahallaning özida hal etilayotgani, ehtiyojmand oilalar, yoşlar va xotin-qizlar bilan manzilli işlaş tizimi kuçaygani “Davlat — inson uçun” degan tamoyil hayotda tobora çuqur qaror topayotganini körsatadi.
Maqoladagi “Davlat — xalq uçun” degan tamoyil aynan öşa davr boşqaruvining asosiy mezoniga aylangani haqidagi mulohaza menga ayniqsa, qattiq taʼsir qildi. Çunki bugun mamlakatimizda amalga oşirilayotgan islohotlarning mazmun-mohiyati ham şu ğoya bilan çambarças boğliq. Hozir joylarda “mahallabay” işlaş tizimi, sektorlar faoliyati, aholi murojaatlari bilan manzilli işlaş usuli samara berayotgan bölsa, uning ildizlari ança oldin şakllanganini köriş mumkin.
Men iqtisodiy islohotlar bilan bevosita işlaydigan inson sifatida maqoladagi ayrim iqtisodiy tahlillarga ham alohida eʼtibor qaratdim. Viloyat iqtisodiyotidagi tanazzul, tadbirkorlikka işonç pasaygan muhitni qisqa vaqtda özgartiriş oson emas edi. Lekin muallif qayd etganidek, yerga munosabatni özgartiriş, hududlarni ixtisoslaştiriş, dehqon va mutaxassislarning fikriga tayaniş orqali natijaga erişilgan. Bu tajriba hozir ham öz ahamiyatini yöqotgan emas. Çunki har qanday iqtisodiy ösişning ortida, avvalo, insonning mehnatga va ertangi kunga bölgan işonçi turadi.
Surxondaryoda ham keyingi yillarda tadbirkorlikni rivojlantiriş, yangi iş örinlari yaratiş va investitsiyalarni jalb qiliş borasida sezilarli natijalar kuzatilmoqda. Ayniqsa, qişloq xöjaligini diversifikatsiya qiliş, eksportbop mahsulotlar yetiştiriş, turizm salohiyatini işga soliş orqali hudud iqtisodiyotida yangi ösiş nuqtalari şakllanyapti. Bu jarayonlar aholining daromadi va turmuş farovonligiga ijobiy taʼsir körsatayotgani bilan ahamiyatlidir.
Taʼlim sohasi haqidagi lavhalarni öqib esa, beixtiyor bir haqiqatni öylaysiz: millat kelajagini öylagan rahbar, avvalo, maktabga qaraydi. Öşa davrda Pastdarğomdagi açinarli ahvoldagi maktabni qisqa fursatda zamonaviy taʼlim maskaniga aylantiriş, yangi maktablar quriş, sport inşootlari barpo etiş — bularning barçasi kelajak uçun qilingan sarmoya edi. Bugun yurtimizda taʼlimga qaratilayotgan ulkan eʼtiborning maʼnaviy asoslari ham ana şu qaraşlarda mujassam.
“Millat Şavkati” maqolasi bir şaxs faoliyati haqidagi xotiralar yiğindisi emas, balki unda butun bir davr ruhiyati, xalqning oğriği, jamiyatning izlanişlari va eng muhimi, özgarişlarga bölgan ehtiyoj aks etgan. Muallifning yutuği şundaki, u bu haqda balandparvoz şiorlar bilan emas, hayotiy misollar va samimiy kuzatişlar orqali gapiradi. Şuning uçun maqola öquvçini zeriktirmaydi, aksinça, uni öylaşga, keça va bugunni qiyoslaşga undaydi.
Bugun biz Yangi Özbekiston haqida katta işonç bilan gapiryapmiz. Ana şu işonçning zamirida esa yillar davomida töplangan tajriba, iroda va xalq dardini his qilişdek katta fazilat mujassam. Qudratilla Rafiqovning mazkur maqolasi ayni haqiqatni taʼsirçan va publitsistik ruhda oçib bera olgani bilan ahamiyatlidir.
Ibrohim YOQUBOV,
Xalq deputatlari Surxondaryo viloyati Kengaşining Mahalliy byudjet, tadbirkorlikni rivojlantiriş va iqtisodiy islohotlar masalalari böyiça doimiy komissiyasi raisi.