O'zbekiston xalq ta'limi a'lochisi, II darajali “Sog'lom avlod uchun” ordeni, “Madaniyat va san'at fidokori”, III darajali “Mehnat faxriysi”, O'zbekiston mustaqilligining 20-25-30 yilligi nishonlari sohibi Avezov Rajab Shodiyevichni nafaqat Buxoro viloyati, balki respublikamizda ham yaxshi tanishadi.
Rajab Avezov 1950 yil 5 may kuni G'ijduvon tumanida tug'ilgan. Buxoro davlat pedagogika instituti, hozirgi BuxDUning rus tili va adabiyoti fakultetini tamomlagan. Uzoq yillar maorif sohasida faoliyat yuritgan hamyurtimiz tuman bolalar va o'smirlar ijodiyoti markazi direktorligidan pensiyaga chiqqan.
U kishi istiqomat qilayotgan “Bobur” mahallasi 1979 yili tashkil etilgan bo'lib, odamlar ko'chib kelmasidan avval bu yerlar tashlandiq, sho'rxok hudud bo'lgan. Na bir imorat, na bir daraxt bo'lmagan. Hozirda esa tanib bo'lmas darajada o'zgarib ketgan. Ko'chalar obod, yo'llar asfaltlangan, ishlab chiqarish shoxobchalari, maktab va bolalar bog'chalari mahallaning fayziga fayz qo'shib turibdi.
Rajab aka pensiyaga chiqqach, ya'ni 2014 yilda “Bobur” mahallasi fuqarolar yig'iniga rais etib saylandi. Mahallada ish boshlagan ilk kunlaridanoq odamlarning dardi bilan qiziqdi. Ularning xonadoniga borib, yashash sharoitlarini obdon o'rgandi. U ish boshlagan paytda mahalla tarkibida 1100 xonadonda 2500 ga yaqin oila istiqomat qilgan. Xulosa aniqki, o'sha vaqtlarda har bir xonadonda, ayrimlarida esa uchtalab oila yashagan. Rajab aka e'tiborini ayni muammoga qaratib, ehtiyojmand oilalarga yangi uy-joy olib berishda ko'maklashdi.
Mahallada u paytlari ichimlik suvi, zangori olov masalalari birinchi galdagi muammolardan edi. Rajab aka mazkur muammolarni hal qilish yo'llarini izlab topdi va ijobiy hal etdi. MFYga raislik qilgan davrida mahalla binosi ta'mirlanib, qayta jihozlandi, zamonaviy ko'rinishga keltirildi. Bu ishlarda mahallada istiqomat qilayotgan tadbirkor homiylarning hissasi katta, albatta.
Bugun Rajab Avezov nomini eshitganlar borki, u insonga o'z hurmat-ehtiromini namoyon qiladi. Tabarruk 76 yoshida ham Rajab Avezov tinib-tinchimaydi. “Nuroniy” jamg'armasi tuman bo'limi tashkil etilgandan buyon uning ishiga ko'maklashib keladi. Zarur maslahatlari bilan jamg'arma faoliyatini yaxshilashga hissa qo'shadi. Turli yig'inlar, ko'rik-tanlovlar uning ishtirokisiz o'tmaydi. “Keksalar maslahati” guruhi kengashi raisi sifatidagi faoliyati ham e'tirofga loyiq.
— Xalqimizda “Ustoz otangdek ulug'” degan mashhur ibora bor, — deydi O'zbekiston Respublikasi Din ishlari bo'yicha qo'mitaning G'ijduvon tumani bo'limi xodimi Shahlo Ma'murova. — Ota farzandini osmondan yerga tushirishga qodir inson bo'lsa, ustoz ana shu farzandni osmonga ko'taruvchi buyuk insondir. Ana shunday buyuk inson mening ilk ustozim, hayotda o'z o'rnimni topa olishimda otalarcha g'amxo'rlik qilgan Rajab Avezovdir. To hayot ekanman, hech bir mubolag'asiz, bu insonni boshda tutaman. U kishining har bir o'giti, pand-nasihatini yon daftarchamga doimiy ravishda qayd etib borganman, ularni kundalik shiorimga aylantirganman. U kishining: “Sening har kungi rejang nimalarnidir daftarga qayd etish emas, balki ana shu reja deb belgilagan vazifalaringni amalga oshirish bo'lsin! Sen shunday yashaginki, vaqti kelib, o'tib ketganingdan keyin ham sening xayrli amallaringni birovlar yaxshilik bilan yodga olsin! Insonlar qalbida ezgulik, yaxshi xotira qoldirishga intil”, degan so'zlari mana, yigirma to'rt yildirki, yo'limni yoritib kelmoqda…
Rajab Avezov — ajoyib shoir. “Mutribo, sozingni chal, tanbur-dutoring yayrasin!” — deya boshlanuvchi qo'shiqning matni aynan shu inson qalamiga mansubligini bilarmidingiz?! Bu she'r unutilmas qo'shiq bo'lib, qariyb o'ttiz yildan buyon qirqqa yaqin qo'shiqchi tomonidan kuylab kelinmoqda. Shoirimizning bu kabi ijod mahsullari qator kitoblarga jo bo'lgani ham bor gap.
Rajab aka muallim, san'atkor, shoir, bastakor, rejissyor. Tom ma'noda, yuksak ma'naviyatli inson. U kishining chin vatanparvarligi maktabda o'qib yurgan kezlaridayoq namoyon bo'lgan. Hali o'smir yoshida, to'g'rirog'i, 14 yasharligida o'zi o'qiydigan maktab direktori Sayfiddin Rajabov uni yoniga chaqirib:
— Rubobni yaxshi chalar ekansan, biz bilan ishlamaysanmi? — deydi.
Bola Rajab bundan shoshib qoladi:
— Men hali yoshman-ku! Qolaversa, buni otamdan so'rashim kerak.
— Kimning bolasisan?
— Shodi Avezovning…
— E-e, ha-a! Shodi akaning o'g'liman de? Sen xo'p, deyaver, otang bilan o'zim gaplashaman…
Shu qisqa suhbatdan keyin bola Rajab o'qituvchiga aylandi. U maktabdagi boshlang'ich sinf o'quvchilariga musiqa fanidan saboq bera boshladi. Bu uning uchun hayotda o'z o'rnini topa olishi, yuksalishi va elga tanilishida ilk qadam edi. Shu tariqa o'qidi, o'rgandi, fidokorona mehnat qildi, tanildi, yuksaldi, el ichida o'z o'rniga ega bo'ldi.
Samat DAMINOV,
O'zbekiston Jurnalistlar uyushmasi a'zosi.