Karmana — Navoiy viloyatidagi qadimiy shaharlardan biri. Tarixiy manbalar hamda tuman hududida olib borilgan arxeologik tadqiqotlarga ko'ra, mutaxassis olimlar shahar o'rni va uning yon tevaragidagi yerlarda tosh davri, ya'ni mustye (miloddan oldingi 150-40 ming yilliklar) bosqichidan boshlab, aholi yashagan, degan xulosaga kelishgan. Negaki, shahar yaqinidagi Qalqonota va undan sal naridagi Uchtut qishloqlari o'rnida o'sha davrga oid tosh qurollar yasagan ustaxonalarning lahmlari topilgan.
Ayni paytda, Karmana tumani viloyatning iqtisodiyoti barqaror rivojlanib borayotgan yetakchi tumanlaridan hisoblanadi. Hozirda 39 ta mahalla fuqarolar yig'ini hududida 160 578 nafar aholi istiqomat qiladi. Ulardan 78 019 nafari erkaklar bo'lsa, 82 559 nafari ayollar. Orasida 14 897 nafar nuroniylar bor. Ana shu keksa avlod vakillarining 6 554 nafarini erkaklar, 8 343 nafarini ayollar tashkil etadi.
— Bugungi kunda mamlakatimizning barcha hududlarida bo'lgani kabi tumanimiz nuroniylari ham kundan-kunga faollashib borishmoqda, — deydi “Nuroniy” jamg'armasi Karmana tumani bo'limi raisi O'tkir Rajabov. — Mamlakatimiz Prezidentining 2024 yil 25 noyabrdagi “Kambag'allikdan farovonlik sari” dasturini amalga oshirishga faol nuroniylarni jalb etish chora-tadbirlari to'g'risida”gi 405-sonli qarori ham nuroniylarimiz zimmasiga yangi mas'uliyat yukladi. O'tgan yili 43 ta mahalla fuqarolar yig'inidan “Keksalar maslahati” guruhi rahbarlari bilan birga, 129 nafar har tomonlama faol nuroniylarni kambag'allik ro'yxatiga kiritilgan 551 nafar oilaga biriktirdik. Faol nuroniylar tomonidan olib borilayotgan ishlarni tizimli nazorat qilish uchun tuman “Nuroniylar” jamoatchilik kengashi a'zolari bilan maslahatlashib, 39 ta mahallani (bir-biriga yaqin) 8 ta hududga bo'ldik va faol nuroniylar olib borayotgan ishlarni umumlashtirib, har chorakda “Nuroniy” jamg'armasi tuman bo'limiga ma'lumot taqdim etishni yo'lga qo'ydik. Shuningdek, turli soha vakillarini o'z ichiga olgan 17 kishidan iborat “Nuroniylar jamoatchilik kengashi” ham ishlab turibdi. “Keksalar maslahati” guruhi rahbarlarining olib borayotgan ishlariga qarab, har chorakda rag'batlantirib boryapmiz.
Tumandagi “Beshkent” mahallasida bo'lib, faol nuroniylar hamda mahalla oqsoqollari bilan uchrashdik. Mahalla fuqarolar yig'ini binosi 2021 yilda “Tashabbusli byudjet” platformasi “Obod mahalla” dasturi asosida 250 million so'm mablag' hisobiga qurilgan ekan. Bugun ushbu maskanda “mahalla yettiligi”ga yelkadosh bo'layotgan “Keksalar maslahati” guruhi rahbari va ikki nafar faol nuroniyga ham kambag'allik ro'yxatiga kiritilgan oilalar bilan jiddiy shug'ullanishi uchun alohida xona ajratib berilganini ko'rib, mahalla raisiga minnatdorlik bildirdik.
Ayni paytda mahallada 668 ta xonadonda 889 ta oila istiqomat qiladi. Aholi soni 3 395 nafar. Ular orasida 525 nafar 60 yoshdan oshgan nuroniylar bor. Mahalla yetakchisi Kamoliddin Qurbonovning aytishicha, mahallaning piru badavlatlari Davron bobo Rajabov bilan Qudrat bobo Asadovlar 90 yoshni qarshilabdilar. Nigora momo Jo'rayeva esa 93 yoshga kiribdi. Davron bobo Rajabovdan hol-ahvol so'rash, duo olish maqsadida “Nuroniy” jamg'armasi tuman bo'limi raisi O'tkir Rajabov hamda mahalla “Keksalar maslahati” guruhi rahbari Salim Qurbonov bilan otaxonning xonadoniga bordik. Hayotining 40 yildan ziyodini yosh avlodga bilim, tarbiya berishga baxshida etgan muallimni darvozaxonasida uchratdik. Hamrohim — mahalla nuroniylari rahbari maqsadimizni aytgach, ustozning chiroyi ochilib, yurtimizga tinchlik, farovonlik, Prezidentimizga tansihatlik, xalqimizga omonlik tilab, duolar qildi.
“Keksalar maslahati” guruhi rahbariga biriktirilgan, kambag'allik reestrida turuvchi Shahnoza Kenjayeva tibbiy ko'rikdan o'tkazilib, ikki nafar farzandining qo'shimcha repetitorlik kursiga qatnashi uchun homiy topib berilibdi.
Kambag'allik reestrida turuvchi yana bir oila boshlig'i Otabek Imomov qurilishda ishlayotgan chog'ida tepadan boshiga qattiq predmet tushib ketib, og'ir jarohat olgani tufayli mehnat qilish qobiliyatini yo'qotgan ekan. Shu bois, shifokorlar tavsiya etgan dorilarni muntazam ichib yurishga ehtiyojmandligi tufayli unga “Saxovat va ko'mak” homiylik jamiyati tomonidan 1,5 million so'mlik dori-darmon, ish bilan mashg'ul bo'lishi uchun mahalla tomonidan makka donidan bodroq tayyorlaydigan apparat xarid qilib berilibdi. Farzandlariga kiyim-kechak olishga bir million so'm pul, oziq-ovqat mahsulotlari, “Nuroniy” jamg'armasi tarafidan o'quv partasi, stul, sport formasi va krossovka ham berilibdi. Mahalladagi Qosim Shayx jome masjidi imom-xatibi Bektosh Hakimov homiyligida uch xonali barcha sharoitlarga ega yangi uy-joy qurib berilganini eshitib, juda xursand bo'ldik.
Faol nuroniy Muzaffar Rustamov ham yana bir kambag'allik reestridagi oila vakilasi Aziza Ashurovani tibbiy ko'rikdan o'tkazib, ijtimoiy ahvolini o'nglash uchun 15 million so'm imtiyozli kredit mablag'i olishiga ko'maklashibdi, yashash xonadonini dezinfeksiya qildiribdi. Boshqa bir kambag'al oiladagi Latofat Kenjayevaning yashash xonadonini homiylar yordami bilan 60 million so'm mablag'ga ta'mirlanibdi.
Tumanning “Kalovot” mahallasida bo'lganimizda, fuqarolar yig'ini raisi Gulnoz Shodiyeva mahallada 7 245 nafar aholi istiqomat qilishini, shundan 682 nafari nuroniylar ekanini aytdi. O'sha keksalardan Zuvaydullo bobo Bozorov 91 yosh, Muxtor bobo Turobov 93 yosh, Mahmud bobo Ziyayev 94 yosh, Orzi bobo Ro'ziyev 96 yoshda ekaniga alohida urg'u berdi.
Bu mahallada faol nuroniylar — Ro'zigul Bahronova bilan Barno Uzoqovga 5 nafardan kambag'al oila biriktirilgan ekan. Ushbu nuroniylar ham o'zlari mas'ul bo'lgan oilalarning maktabda o'qiydigan farzandlariga “Nuroniy” jamg'armasi tomonidan berilgan o'quv partasi, stul hamda sport kiyimlarini yetkazib beribdi. Oqsoqollar bilan birga, Maftuna Yuldoshevaning oilaviy ahvoli bilan tanishdik. Maftuna boquvchisini yo'qotgani uchun yosh bolasi va ko'zi ojiz onasi bilan birga turar ekan. Uning xonadoniga mahalla tavsiyasi bilan “Xazna” bozor savdo tashkiloti quyosh panellari o'rnatib beribdi. Maftuna homiylik yordami ko'rsatgan insonlarga minnatdorlik bildirib: “O'tgan oyda ehtiyojimdan ortiq elektr energiyani 750 ming so'mga davlatga sotdim. Pulini darhol plastik kartamga tashlab berishdi”, — dedi mamnuniyat bilan. “Xazna” tashkiloti Maftunadan tashqari, “Kalovot” ko'chasida yashovchi Mahliyo Ravshanova hamda “Bog'imurod” ko'chasida istiqomat qiladigan Said Mirzayevning xonadoniga ham xuddi shunday quyosh panellari o'rnatib berganini eshitib, korxona biznesiga baraka tiladik. Faollar aralashib, kambag'al oila Nargiza Nabiyevaning uyini viloyat soliq boshqarmasi homiyligi bilan 100 million so'mga kapital ta'mirlatibdi. “Gulobod” ko'chasida yashovchi Sevdiyor Qodirov hamda “Toshkent” ko'chasida turuvchi Nargiza Jo'rayevaga tuman hokimligi 2 boshdan ona sovliq qo'y xarid qilib beribdi. Bunday misollarni yana ko'plab keltirish mumkin. Shu tariqa, mahalla faol nuroniylari birinchi yarim yillikda reestrga kiritilganlarning hammasini ro'yxatdan chiqaribdi.
“Nuroniy” jamg'armasi tuman bo'limi raisi va mahalla “Keksalar maslahati” guruhi rahbari bilan mahallaning eng yoshi ulug' qariyasi 96 yoshli Orzi bobodan hol-ahvol so'ragani xonadoniga bordik. Otaxon hovlisidagi mevali daraxtlarga shakl berayotgan ekan. Darvozaxonasida ko'rinish berishimiz bilan qo'lidagi arra va tok qaychini bir chetga qo'yib, bizni shirin kalom ila qarshilash bilan birga, qo'limizni qattiq siqib, otalarga xos iliq so'rashdi. Boboning bardamligi, shu yoshida ham jismoniy harakatlar qilayotganini ko'rib, ruhiyatimiz ko'tarildi. Mahalla nuroniylarining oqsoqoli Ro'ziqul aka Jabborov: “Ollohga shukr, bobomiz hali tetik. Tinmay yurtimizga tinchlik, xalqimiz dasturxoniga ma'murlik tilab, duolar qiladilar”, — dedi.
— Albatta, duo qilaman-da, umrimning 6 yili, mayli, bolalikka ketsin, lekin 90 yildan beri men bunday xalqparvarlikni, xalqni rozi qilishni o'ylaydigan bunday Prezidentni ko'rmaganman! Qancha rahbarlar o'tdi, ammo birortasi yetim-esirning, kambag'alning boshini silagan emas! Buni hammamiz ko'rib, bilib turibmiz-ku, ilohim, Yurtboshimiz hamisha omon bo'lsin, el-yurtimiz yanada obod bo'laversin! — dedi Orzi bobo.
Karmana tumanining “Do'rmon” mahallasida ham nuroniylar faol ish olib borishmoqda. “Xudoga shukr, nuroniylarimizning kayfiyatlari yaxshi. Mahallamiz tinch, mayda qonunbuzarlik, jinoyatchilik holatlari yo'q. 2 ta ajrim yoqasiga borgan oila bor edi, yarashtirib qo'ydik”, — deydi onaxonlardan biri. Men bu istarali onaxonni tanidim. U kishi 2023 yilda “Bir nuroniy — o'n yoshga mas'ul” ko'rik-tanlovining viloyat bosqichida birinchi o'rinni egallab, Respublika bosqichida ishtirok etgan “Do'rmon” mahallasi “Keksalar maslahati” guruhi rahbari Gulnora Jabborova edi.
Surishtirsam, Gulnora Rajabova hamda faol nuroniylar Ro'ziboy Xolboyev va Rohila Qulmatova o'zlari mas'ul bo'lgan 15 nafar kambag'al oilaga har tomonlama ma'naviy, moddiy, amaliy yordam ko'rsatib, turmush sharoitlarini farovonlashtirishga tutinibdilar. Jumladan, Sarvinoz Jo'rayevaning 2 nafar farzandiga amaliy yordam berishdan tashqari, o'zini “Do'rmon” kafesiga ishga joylashtirishibdi. Xolida Ravshanovaga davolanish uchun viloyat sog'liqni saqlash boshqarmasidan order olib berishibdi. Mohichehra Fayzullayevani issiqxona xo'jaligiga ishga o'tkazibdi. II guruh nogironi Zokir Jumayevning yashash xonadoni “Do'rmon” jome masjidi imom-xatibi Olim hoji Eshnazarov homiyligida kapital ta'mirlanibdi va xonadoni tomiga “Xazna” bozor savdo tashkiloti tomonidan quyosh panellari o'rnatib berilibdi. Boquvchisini yo'qotib, bir farzand bilan qolgan Nozigul Namozovani “Diydor” kafesiga ishga kiritib, bolasini mahalla hisobidan bog'chaga joylashtiribdi. Shu tariqa, do'rmonlik faol nuroniylar o'zlariga biriktirilgan 8 nafar kambag'alni ro'yxatdan chiqaribdi. Ayni paytda qolgan 7 nafar kambag'alni ham reestrdan chiqarishga harakat qilishayotgan ekan.
Karmana tumaniga qilgan safarimiz chog'ida 39 nafar “Keksalar maslahati” guruhi rahbarlari va 117 nafar faol nuroniylar mahallalardagi kambag'al oilalarni reestrdan chiqarish uchun bir qator ibratli ishlarga qo'l urganiga, ularning fidoyilik bilan olib borayotgan tizimli ishlari natijasida qancha-qancha xonadonlar va ko'ngillar obod bo'layotganiga guvoh bo'ldik.
Xudoyberdi Navro'z,
“Nuroniy” muxbiri.