Онаси қарзга нон ололмай йиғлаганида у ўн икки ёшли бола эди…
Ўшанда дўконда онасининг маҳзун қиёфасига термилиб туриб, бундай ҳолда яшаб бўлмаслигига қатъий ишонч ҳосил қилди ва ҳеч қачон қашшоқ бўлмаслик учун онт ичди. Орадан йиллар ўтиб, дунёнинг энг катта кийим-кечак империясини барпо қилди. Бу киши дунёга машҳур ZARA брендининг тамал тошини қўйган Аманцио Ортега эди.
У ўшанда Испаниянинг қашшоқ бир қишлоғида яшарди. Отаси темирйўл ишчиси, онаси фаррош эди. Бир кун онаси билан бирга баққолга борганида, дўкондор совуқ оҳангда: “Буёғига қарзга нон беролмайман, шундоқ ҳам қарзингиз кўпайиб кетди”, деди. Онасининг елкалари қунишди. Дўкондан жуда махзун ҳолда, кўзи тўла ёш билан чиқди. Бу нигоҳлар болакай Аманционинг қалбига ханжар бўлиб қадалди ва ўша дақиқаларда жажжи муштчаларини қаттиқ қисиб: “Бундан кейин асло қашшоқ бўлмайман”, дея онт ичди.
Ўн уч ёшида мактабни ташлаб, бир тикувчига шогирд бўлиб ишга кирди. Иши тайёр кийимларни мижозларга етказиш эди. У фақат ташувчилик билан кифояланмади. Газлама танлаш, кийимни текис ва сифатли чокда тикиш, мижозлар билан ишлаш ва тижорат юритишни синчиклаб кузатди. Кундузлари ишлади, тунлари ҳар хил режалар тузди. Ҳамма ухлаб ётганида Аманцио келажакдаги империясининг тамал тошларини қўярди.
Уйлангач, хотини билан бирга уйида ҳаммом халати ва ички кийимлар тикиб, эшикма-эшик юриб сотишарди. Офиси йўқ, бренди йўқ, сармоячиси йўқ. Иситиш мосламасига пул кетмасин дея, қишда совуқда ишлади. Ҳатто бир куни қўлидаги тайёр молларини ўғирлаб кетишди. Ишни давом эттириш қийин эди, аммо у машаққатли йўлларда асло чекинмади. Фақат олдингидан-да кўпроқ ҳаракат қилишга интилди.
1975 йилда Ла Коруньяда кичик дўкон очиб “ZARA” дея ном қўйди. Унинг мақсади жуда оддий ва қатъий эди: “Бойлар киядиган сифатли ва бежирим кийимларни оддий халқ харид қиладиган нархда сотиш”. Унинг мақсади ўз даври учун телбаликдек эшитилар, атрофида истеҳзоли нигоҳлар айланарди. Бироқ у айни оддийлиги билан мода ва кийим-кечак дунёсининг маҳобатли девларини тиз чўктира олди.
Бугун “ZARA”ни дунё танийди. Тўқсондан ортиқ мамлакатларда мингларча дўконлари бор. Бутун дунё уни “Бизнесмен” дейди, лекин у қарзга нон ололмай йиғлаётган онасини ҳалиям унутолмайди. Ҳашаматни ёқтирмайди, бўйинбоғ тақмайди. Интерьвю бермайди. Чунки йиллар давомида ўргангани шу бўлдики: “Ҳурмат пул билан сотиб олинмайди, тирноқлар билан тирнаб бунёд этилади.”
“Ўтмишимиз — тақдиримиз эмас. У шунчаки бизнинг қалбимиздаги мақсадларимизни оловлантирадиган учқун. Муваффақият учун илк қадамни қаердандир бошлаш, ўз ҳолатингдан уялмай, дадил мақсад қўя билиш ва олға қадам ташлаш керак. Юксак мақсадлар учун илк қадамингни қашшоқликда қўйганинг учун эмас, иш бошламай туриб, ортга чекинишдан уялиш керак”, дейди у.