Гўзал Фарғонанинг Водилида 101 ёшли табаррук онахон Саодатхон ая Маткаримова яшайдилар. Водилликлар “бизнинг Саодатхон онамиз” деб ҳурмат қиладиган ая билан суҳбатлашсангиз, инсон сабр ва шукр билан яшаши қанчалик муҳим эканлигини англаб етасиз.
Саодатхон она ёшлигини эслаганда, “Етимнинг кўрган куни қурсин” деган сўзларни кўп такрорлайди. Чунки унинг болалиги ҳам бир меҳрибонга зор бўлиб, етимликда ўтган эди. Онаси касалликдан вафот этган, ўзи, синглиси, укаси чирқираб қолган эди. Уч фарзандини бағрига босиб, кулфатдан гангиб қолган отасининг бир кечада сочи оқариб кетганди. Тақдирнинг азобли айрилиғидан дастлаб ўзини йўқотиб қўйган отаси кўзларига жавдираб турган уч полапони учун ҳам ўзини қўлга олиши кераклигини тушуниб етди. Энди ҳам ота, ҳам она бўлиб, болаларини вояга етказиш учун ҳаракатга тушди.
Етимлик инсонни эрта улғайтириб қўйиши рост экан. Кечагина ота-онасининг эркаси бўлиб юрган қизалоқ бирданига улғайиб қолгандек сезди ўзини. Отаси ишга кетганда укаларига қарар, кирларини ювар, қўлидан келганча овқат тайёрлаб беришга ҳаракат қиларди. Ишдан кеч келадиган отасини кутиб, онасини соғиниб йиғлаб-йиғлаб, ухлаб қолган укаси ва синглисининг тепасида ўтирарди. То эшикдан отаси кириб келмагунча ухламас, хавотирдан мижжа қоқмасди. Афсуски, бу кунлари ҳам ҳолва экан. Иккинчи жаҳон уруши бошланди-ю отасини Россияга, меҳнат фронтига, қурол-аслаҳа ишлаб чиқарадиган заводга олиб кетдилар. Ноилож йўлга чиққан ота ён қўшнисига фарзандларидан хабар олиб туришни тайинлар экан, кўз ёшини тўхтата олмасди.
Отаси уларни маҳкам бағрига босгани, катта фарзанди Саодатхонга укаларини ишониб топшириб кетгани ҳали кўз ўнгида туради. Энди бу уч бола учун ҳақиқий етимлик бошланганди. Ўзи эндигина ўн бешдан ўн олтига ўтган қизча икки укасини боқиши, қорнини тўйдириши, меҳрибонлик қилиши керак эди. Табиатан тиришқоқ ва куюнчак бўлган Саодатхон буларни эплади. Кийими йиртилиб, титилиб кетган синглисига онаси раҳматлининг кўйлагини кичрайтириб тикиб берди, укасига отасининг кийимларини мослади, қисқаси, уларни асраб-авайлади. Карточка билан бериладиган қора нонни учга тақсимлар, аммо очликдан силласи қуриган укалари унинг кўзини шамғалат қилиб, нонни топиб еб қўяр, икки-уч кунгача туз тотмай юришга мажбур бўлиб қолар, лекин шунда ҳам укаларини уришмасди. Ниҳоят, уруш тугади, бу кунларга қандай етди, нималарни бошидан ўтказди ёлғиз ўзига ва Яратганга аён. Юртда секин-аста тинч кунлар бошланди.
Бир куни унинг қувончни унутиб қўйган кўнглини шодликка тўлдириб, отаси эшикдан кириб келди. Рангпар, ҳолсиз, аммо бўйлари чўзилиб қолган фарзандларини соғ-саломат кўриб, отаси йиғидан ўзини тўхтата олмасди. Ҳаётлари аста-секинлик билан изга туша бошлади. Далаларда меҳнат қизиб, ҳаёт фаровонлаша борди. Саодатхон ҳам далада ишлаб келар, кечқурунлари эса ой ёруғида маҳалла аёлларига кўйлаклар тикар, шу йўл билан рўзғорни бутлашга ҳисса қўшарди.
Урушдан кейин уддабурон, меҳнаткаш Саодатхоннинг қўлини сўраганлар кўп бўлди. Отаси ва укаларини ўйлаб, Саодатхон турмуш қуришни истамасди. Урушдан кейинги тинчлик кунларида катта бўлиб қолган, ҳаёт қийинчилиги эрта улғайтирган қиз отасидан қайта турмуш қуришини сўрарди. Аммо отаси бошқа уйланишни хоҳламас, “Ўзим ўгай онанинг зулмини кўп кўрдим, фарзандларимга у кунларни раво кўрмайман”, деб бошқа уйланмади.
Отаси ва укаларидан кўнгил узолмаган қиз турмуш қуришни ортга сурарди. Аммо пешонага ёзгани бўлар экан. Саодатхон ҳам урушдан қайтган йигит — Мамасиддиқ Маткаримов билан тақдирини боғлади. Беш нафар фарзанд кўрдилар. Тақдир унга етим боқишни насиб қилган экан. Уруш даврида укаларини боққан Саодатхон энди эрининг жиянларига ҳам оналик қилди. Вафот этиб кетган қайнсинглисининг икки фарзанди, ўз синглисининг қизи, укасининг фарзандлари, ҳаммасини ўзи боқиб, турмушга берди.
Бугунги кунда онахон 17 набира, 51 чевара, 17 эваранинг севимли бувиси бўлиб, эъзоз ва ҳурмат оғушида яшамоқда. Бор кучи ва имконини ишга солиб, ҳалол пешона тери билан бировдан кам қилмай ўстиргани, фарзандлари қатори фарзанд бўлиб қолган етимларнинг фарзандларини ҳам қўшиб ҳисобласа, эҳ-ҳе, бутун бир маҳалла бўлиб кетади.
— Тақдиримдан розиман, — дейди онахон, — Яратганга бир амалим ёққандирки, шунча узун умр берди. Бугунги дориломон кунларни кўриб, ўтмишдаги қийинчиликларимизни айтиб берсам, болалар эртак деб ўйлайди. Фарзандларимга, набираларимга бугунги кунларнинг қадрига етишлари учун ўтмиш хотираларини қайта-қайта айтиб бераман. Биз, кексаларни эъзозлаб, қадрлаётган давлатимиз раҳбарига ўз миннатдорлигимни билдираман. Замонамиз тинч бўлсин, уруш даври қийинчиликларини биз кўрдик, авлодларимиз кўрмасин, тинчлик-омонлик бўлсин! Замонамизга кўз тегмасин!
Табаррук онахоннинг дуоларига шерик бўларканмиз, беихтиёр кўз ўнгимизга уруш даҳшатлари келади. Ҳа, бундай офатлардан юртимизни Ўзи асрасин. Тинчлигимиз абадий бўлсин. Зеро, тинчлик неъматлар ичида энг ардоқли ва кераклисидир.
Асолат АҲМАДҚУЛОВА,
“Нуроний” мухбири.