nimalarga e'tibor berish kerak?
Bahor kelishi bilan insonlar organizmida ham moddalar almashinuvi tezlashadi va odamda vitaminlarga bo'lgan ehtiyoj oshadi. Vitaminlar moddalar almashinuvida, hujayra va to'qimalarning o'sishi va qayta tiklanishida, organizmning kasalliklarga qarshi kurashishida faol ishtirok etadi.
Bu yilgi bahorning ilk kunlari yurtimizda Ramazon oyiga to'g'ri kelgani bois, tananing tozalanishi jarayonida vitaminlarga bo'lgan ehtiyoj yanada kuchayishini e'tiborga olish zarur.
Bahorda shifokorlar yalpiz, ismaloq, jag'-jag' va boshqa ko'katlardan tayyorlangan taomlarni tavsiya etishadi. Ko'kat va sabzavotlar iste'mol qilish tanada moddalar almashinuvi, oshqozon-ichak tizimi ishining yaxshilanishi va yana boshqa a'zolarning ish faoliyatini tartibga soladi.
Xalqimiz qadimdan bahorda sumalak va halim tayyorlab, dasturxonga tortadi. Bug'doy va go'shtdan tayyorlangan bu taomlar vitaminga nihoyatda boy. Halimning o'ziga xos xususiyati shundaki, u oqsilga juda boy bo'lib, organizmga tez so'riladi. Kishi tanasini ozuqaviy moddalar bilan to'yintiradi.
Bahor faslida to'yib iste'mol qilingan mahsulotlar yil davomida bizga kuch-quvvat, darmon bag'ishlab turadi. Saharlik va iftorlik dasturxonimizda bahorgi taomlar — sumalak, halim, ko'katli taomlar bo'lishi juda muhim.
Sumalak ko'klamning shifobaxsh an'anaviy taomi bo'lib, u qonni tozalaydi, jismni tetiklashtirib, kuch-quvvatni oshiradi. Nemis olimlari bug'doyda tokoferol moddasi borligini aniqlashgan va u jenshen tarkibida uchraydigan Ye vitaminining o'zginasi ekanini isbotlashgan. Olimlar ta'kidlashicha, sumalak gipertoniya, gepatit, buyrak, me'da-ichak xastaliklariga yaxshi davo bo'lib, kon tarkibini yaxshilab, me'da-ichak faoliyatini me'yorga keltiradi, asabni tinchlantiradi, yaxshi uxlatadi. Saharlik dasturxonida sumalak bo'lishi kun davomida insonni to'q tutadi va kerakli vitaminlar bilan to'yintiradi.
Halim tayyorlashda bug'doy, go'sht, o'simlik moyi ishlatilgani sababli bu taom oqsilga juda boy. Oqsil esa inson organizmida “kurilish materiali” vazifasini bajaradi. U organizmning kasalliklarga qarshi kurashish qobiliyatini oshiradi. Xalq tabobatida halim tarkibidagi ekstraktiv moddalar me'da-ichak, markaziy asab tizimi, miya, yurak faoliyatini yaxshilashga yordam berishi isbotlangan. Bu taom ham, albatta, saharlik dasturxoniga tavsiya etiladi. Iftorlikda halimni imkon qadar iste'mol qilmaslik lozim, sababi, u sekin hazm bo'ladi.
Bahoriy ko'katlar tarkibida turli xil vitaminlar, oqsil, efir moylari, kislotalar, temir, rux, fosfor, kaliy, kalsiy, magniy kabi elementlar va boshqa biologik moddalar bor. Yalpiz, jag'-jag', ismaloq, otquloqdan tayyorlangan somsa, chuchvara, mantining saharlik taomnomasida bo'lishi quvvatingizni oshiradi. Iftorlik dasturxoniga esa shivit, kashnich, rediska, ko'kpiyoz solingan qatiq tavsiya etiladi. Gulkaram, bodring, pomidor qo'shilgan salatlar ham foydali.
Ayniqsa, issiq ko'katli somsaga yetadigani yo'q. Tandir otashida pishadigan ushbu taom inson organizmi uchun quvvatbaxshdir. U darmon bag'ishlovchi, qabziyatdan xoli etuvchi, ko'zni ravshanlantiruvchi, keksalarga mador, yoshlarga quvvat beruvchidir.
Maysara Nazarova tayyorladi.