Yaqinda yaponiyalik psixolog Xideki Vadaning “Sakson yosh to'sig'ini yengish” nomli kitobi nashr etildi va u jamoatchilikda katta qiziqish uyg'otdi. Kitob do'konlarga chiqishi bilanoq 500000 dan ortiq nusxada sotildi.
Doktor Vada 61 yoshda bo'lib, keksalar salomatligi bo'yicha yetakchi mutaxassis hisoblanadi. U o'zining boy tajribasini 44 ta qoida shaklida jamlab, 60 yoshdan keyingi xotirjam va mazmunli hayot sirlarini bayon qiladi.
Doktor Vada ta'kidlaydiki, 60 yoshdan keyingi davr hayotning tugashi emas, balki soddalik va xotirjamlik boshlanishidir. Bu inson hayotga aniqroq nazar tashlaydigan va o'zi bilan rostgo'y bo'la boshlaydigan vaqtdir.
Har kuni sayr qilish, g'azablangan paytda to'g'ri nafas olish, hamisha harakatda bo'lish, ovqatni yaxshilab chaynab yeyish, odamlar orasida bo'lish va o'zlariga yoqqan ovqatni iste'mol qilish yoshi ulug'larning umrini uzaytiradi, deb yozadi psixolog.
Shuningdek, u “Xotira yosh tufayli emas, faoliyatsizlik tufayli susayishini, dorilarni haddan tashqari ko'p qabul qilmaslikni maslahat beradi. Keksalarni shukronalikka, sog'lom ovqatlanishga e'tiborli bo'lishga chaqiradi. “Yolg'izlik doimo yakkalik emas — u ba'zan xotirjamlikdir, deya ta'kidlaydi Vada.
“Qisqacha aytganda, oddiy yashang, har kuni biroz harakat qiling va ko'proq kuling. Tanangizni va yoshingizni mehr bilan qabul qiling — shunda baxt siz o'ylagandan ham yaqin ekanini anglaysiz”, deb yozadi u o'z kitobida.
Insonlar tomonidan qurilgan qadimiy orol
Shotlandiyadadagi Lox-Borgastayl (Loch Bhorgastail) ko'lida jajji bir orol bor. Olimlar uni bundan 5000 yildan ko'proq vaqt avval inson qo'li bilan yaratilganini va Misr ehromlaridan ham, Stounhenjdan ham qadimiyroq ekanini isbotlashdi.
Lox-Borgastayl (Loch Bhorgastail) ko'lini o'rganayotgan arxeologlar neolit davriga oid ajoyib krannog — sun'iy orolni kashf etishdi. Ushbu orol tarixchilar bu kabi muhandislik mahorati ushbu mintaqada mavjud bo'lgan deb hisoblagan davrlardan ancha avval, sayoz suvda barpo etilgan.
Birinchi qarashda u shunchaki suvdan chiqib turgan oddiy qoyaga o'xshaydi. Biroq suv ostini o'rganish jarayonida tadqiqotchilar yog'och va butalardan yasalgan, kengligi taxminan 23 metr bo'lgan ulkan doirasimon platformani hamda uni qirg'oq bilan bog'lab turuvchi suvosti tosh yo'lagini topishdi.
Eng qizig'i, bu maskanda bir vaqtlar hayot mavjud bo'lgan, olimlar u yerdan yuzlab sopol idish siniqlarini topishdi. Ularning ba'zilarida haligacha qadimiy taomlarning qoldiqlari saqlanib qolgan. Bu esa minglab yillar avval odamlar bu yerda to'planib, taomlanishgani va ehtimol, marosim bayramlarini o'tkazishganidan dalolat beradi.
Bu kashfiyotni yanada hayratlanarli qiladigan jihat, uning qanday topilganidir. Shotlandiya ko'llari atrofidagi sayoz suvlar arxeologlar tilida “oq tasma” deb ataladi. Bu hudud suvosti tadqiqot tizimlari uchun juda sayoz, quruqlikdagi odatiy xaritalash uchun esa juda chuqurlik qiladigan noqulay zona hisoblanadi.
Muammoni hal qilish uchun tadqiqotchilar suvosti fotogrammetriyasi, suv o'tkazmaydigan stereokameralar, dron tasvirlari va 3D modellashtirish texnologiyalarini birlashtirdilar. Bu esa yashirin maskanni hayratlanarli darajada aniq qayta tiklash imkonini berdi.
Endilikda olimlar Shotlandiya suvlari ostida yana ko'plab tarixdan oldingi inshootlar yashirinib yotgan bo'lishi mumkin, deb taxmin qilishmoqda.
Internet manbalari asosida So'g'diyona SOBIROVA tayyorladi.